Postmodern epistemology

พ.ท.หญิง ดร.สุดารัตน์ น้อยแรม

….

ญาณปรัชญาหลังนวยุค

ภาวะความเป็นอยู่ตามที่อภิปรัชญาสอน นักหลังนวยุควิพากย์ว่าเป็นเพียงจินตนาการ ความเพ้อฝัน เป็นอภิเรื่องเล่า (meta-narrative) เป็นเรื่องเหลวไหล นักคิดกลุ่มรื้อถอนนิยม (deconstructionism) จะหยุดอยู่ตรงนี้ แต่นักคิดกลุ่มรื้อสร้างใหม่นิยม (reconstructionism) จะดำเนินการสร้างใหม่ โดยเสนอว่าความเป็นจริงใหม่ที่ควรสนใจศึกษาแทนอภิปรัชญาเดิม ญาณปรัชญาของหลังนวยุคคือการใช้วิจารณญาณและอรรถปริวรรต ชี้ถึงความเป็นความจริงที่อยู่ใกล้ตัวและถูกมองข้ามว่าเป็นเรื่องควรสนใจศึกษา ความจริงใหม่ของชาวหลังนวยุคคือ ความหมายของสิ่งและเรื่องราวต่าง ๆ ที่พบเห็นรอบ ๆ ตัวเราและทั่ว ๆ ไป เป็นความจริงที่อยู่ในประสบการณ์ของทุกคน พบเห็นอยู่ทุกหนทุกแห่ง สร้างปัญหาอยู่เป็นประจำ เป็นของสามัญเกินไปจึงไม่ได้รับความสนใจ มีความสำคัญมาก ควรเป็นเนื้อหาอภิปรัชญาได้เป็นอย่างดี ในฐานะเป็นความจริงในประสบการณ์ของมนุษย์ทุกคน

Continue reading “Postmodern epistemology”

รู้จักชาวปรัชญาสวนสุนันทา

ผศ.(พิเศษ) ดร.เอนก สุวรรณบัณฑิต

คนที่สนใจปรัชญาเรียกว่า “ชาวปรัชญา” ก็คือ คนที่สนใจ อยากรู้ อยากเรียน อยากฉลาด ซึ่งเป็นพื้นฐานของการเรียนปรัชญา โดยไม่มองว่าเรียนปรัชญาเพื่อเป็น “นักปรัชญา” การเรียนปรัชญาเพื่อเป็นนักปรัชญาเป็นเรื่องของความฉลาดของแต่ละคนที่จะเข้าใจปรัชญาเรื่องนั้นได้อย่างลึกซึ้งและเป็นความสามารถเฉพาะตัวจริงๆ ใครที่สามารถบอกได้ว่าตนเป็นนักปรัชญา ผู้นั้นก็ต้องยืนยันตนเองให้ได้เช่นกัน

Continue reading “รู้จักชาวปรัชญาสวนสุนันทา”

corruption and definition

ดร.พจนา มาโนช

        การนิยามคอร์รัปชั่นเป็นการนิยามเฉพาะหน่วย (definition in particular) ซึ่งทำให้จะต้องพิจารณาเรื่องการคอร์รัปชั่นในมุมมองที่กว้างที่แตกต่างกันในแต่ละบริบท สังคม วัฒนธรรม และผลลัพธ์ของการกระทำ ซึ่งย่อมเป็นปัญหาสำคัญสำหรับผู้ที่สนใจในประเด็นคอร์รัปชั่น เมื่อมองผ่านอรรถปริวรรต พบว่า คอร์รัปชั่นเป็นการทับศัพท์ในภาษาอังกฤษ Corruption มาจากภาษาลาตินว่า Corruptus มีรากคำมาจากคำว่า rumpere ที่แปลว่า destroy-ทำลาย กับ spoil-ปล่อยปละละเลย ซึ่ง 2 คำนี้เป็นเสมือน “ภาวะ” ที่สามารถแสดงให้เห็นความหมายในเชิงบริบทว่า คอร์รัปชั่นเป็นการทำลายระบบที่มีอยู่และเป็นการปล่อยปละละเลยระบบ ทำให้ระบบไม่หย่อนยานไม่เป็นไปตามที่ระบบควรจะเป็น มุมมองของคอร์รัปชั่นจึงแบ่งออกเป็น  2 บริบท ได้แก่ บริบทสากลและบริบทสังคมไทย ดังนี้ Continue reading “corruption and definition”

Brahmacariya in postmodern hermeneutics

ดร.อุบาสิกา ณัฐสุดา เชี่ยวเวช

การพัฒนาคุณภาพชีวิตตามหลักปรัชญาหลังนวยุคสายกลางนั้นมิใช่เพียงการตีความ แต่เป็นการวิเคราะห์ด้วยปัญญา วิจักษ์ในคุณค่าความดีและวิธานไปปฏิบัติด้วยพลังแห่งการสร้างสรรค์ การปรับตัว การร่วมมือและการแสวงหา ซึ่งจะทำให้ระดับคุณภาพชีวิตของมนุษย์นั้นดีมากขึ้นไปเรื่อย ๆ เพื่อความสุขแท้ในโลกนี้ โดยใช้หลักอรรถปริวรรต ดังนั้น จึงย่อมสามารถนำมาตีความพุทธปรัชญาและหลักธรรมด้วยหลักการ “ย้อนอ่านใหม่หมด ไม่ลดอะไรเลย” เพื่อเก็บข้อมูลที่สำคัญแท้จริงให้เห็นว่าเป็นไปเพื่อประโยชน์ในปัจจุบันอันเป็นประโยชน์สุขในการพัฒนาคุณภาพชีวิตบนสัญชาตญาณปัญญา Continue reading “Brahmacariya in postmodern hermeneutics”

Listening against the conflicts

การฟังเพื่อรับมือความขัดแย้งต่างๆ

ผศ.(พิเศษ) ดร.เอนก สุวรรณบัณฑิต

….

สังคมโลกกำลังผจญกับปัญหาหลายด้านพร้อมๆ กัน ทั้งปัญหาที่มีสาเหตุชัดเจน เช่น ปัญหาเศรษฐกิจ ปัญหาโรคระบาด ปัญหาการพัฒนามนุษย์และสังคม ในขณะเดียวกัน ก็มีปัญหาที่เกิดจากความคิดเห็นต่างของผู้คน นำไปสู่กระแสต่อต้าน กระแสวิพากษ์วิจารณ์ ซึ่งทับซ้อนให้เป็นปัญหามากยิ่งขึ้น หลายปัญหาจึงดูเหมือนไร้ทางออก เพราะทางออกใดก็ดูเหมือนจะไม่เป็นที่พอใจของทุกฝ่าย ทำให้เกิดการไม่เชื่อใจในทางออก และถูกสรุปรวมเป็นปัญหาสังคมที่เป็นเชื้อปะทุไปสู่ความขัดแย้งในอนาคต

ภาวะปัญหาสังคมที่เกิดจากทรรศนะและมุมมองต่อโลกที่แตกต่างกันย่อมเกี่ยวข้องกับกระบวนทรรศน์ทางความคิดของมนุษยชาติอย่างแน่นอน คนรุ่นใหม่มีกระบวนทรรศน์ทางความคิดเป็นกระบวนทรรศน์นวยุค (modern philosophy paradigm) และกระบวนทรรศน์หลังนวยุคสุดขั้ว (extreme postmodern paradigm) เป็นส่วนใหญ่จึงมี 2 วิถีชีวิต คือ แสวงหาและใช้งานเทคโนโลยีสื่อสารอย่างเต็มที่แบบนวยุค และการวิพากษ์และปฏิเสธเทคโนโลยีแบบหลังนวยุคสุดขั้ว กีรติ บุญเจือ (2561) ได้อธิบายว่า มนุษย์นั้นมีกระบวนทรรศน์ทางความคิด และในยุคนี้กระบวนทรรศน์ที่มีอิทธิพลทางความคิดคือ กระบวนทรรศน์นวยุค (modern paradigm) แต่กระบวนทรรศน์นวยุคเน้นการเสริมเครือข่ายความรู้ให้แน่นหนา หากยังไม่แน่นหนาพอก็ให้ออกกฎ ระเบียบเพิ่มขึ้น แต่นั่นย่อมไม่ใช่วิธีการแก้ปัญหา แต่อาจเป็นการเริ่มต้นของปัญหาใหม่ๆ และคนก็วิ่งตามไม่ทัน ดังเช่น ความพยายามที่จะพัฒนาเทคโนโลยีสื่อสารโทรคมนาคมที่มีประสิทธิภาพ ก็เป็นความพยายามในการแก้ปัญหาด้วยกระบวนทรรศน์ชุดเดิมกับที่ได้สร้างปัญหาขึ้นมา   นวัตกรรมเหล่านี้สามารถแก้ปัญหาบางอย่างได้ แต่กลับเพิ่มความสลับซับซ้อนและสร้างปัญหาใหม่ๆ ให้แก่มนุษย์ โทรศัพท์มือถือและอินเตอร์เน็ตความเร็วสูงทำให้ข้อมูลท่วมโลก ทุกคนกลายเป็นสื่อและคอลัมนิสต์ที่แสดงความคิดเห็นของตนผ่านช่องทางสื่อสารเสมือนจริง ในขณะเดียวกันคนตัวเล็กๆ ตกเป็นฝ่ายเสียเปรียบมากขึ้น เพราะทรัพยากรธรรมชาติถูกแย่งชิงไปใช้ในการพัฒนา สร้างความเจริญเพื่อตอบสนองความต้องการของมนุษย์จนเกินพอดี Continue reading “Listening against the conflicts”

ข้อคำนึงต่อศตวรรษแห่งอินเตอร์เน็ต

ผศ.(พิเศษ) ดร.เอนก สุวรรณบัณฑิต

Concerning on Century of Internet

มนุษย์มีความก้าวหน้าบนพื้นฐานของปัญญาและความรู้ เกิดเทคโนโลยีเพื่ออำนวยความสะดวกในชีวิต เทคโนโลยีในที่นี้คือ ผลสรุปของปัญญาที่สามารถใช้การหยั่งรู้สร้างสรรค์สิ่งที่พอใจ โดยที่ techne มาจาก ars ซึ่งหมายถึง ความรู้ ไม่ใช่เพียงแค่ เทคนิค Continue reading “ข้อคำนึงต่อศตวรรษแห่งอินเตอร์เน็ต”

foundation of Thai philosophy

ปรัชญไทย

ศ.กีรติ บุญเจือ

….

การถกเถียงถึงการมีอยู่ของปรัชญาไทยยังคงมีอยู่ในแวดวงวิชาการโดยเหล่านักวิชาการและนักวิจัยในสาขาต่างๆ สำหรับกระแสสำนักคิดปรัชญาสวนสุนันทา โดยศาสตราจารย์กีรติ บุญเจือ นั้นได้ยืนยันว่า ปรัชญาไทยมีอยู่จริง โดยได้เขียนเป็นหนังสือ ปรัชญาไทยฉบับบุกเบิก ในชุดเซนต์จอห์น ปี พ.ศ.2546 และ อรรถปริวรรตปรัชญาไทย ในชุดสวนสุนันทา ปี พ.ศ.2561 และได้เขียนบทความเกี่ยวกับปรัชญาไทยไว้หลายวาระ เช่น วิกฤติของปรัชญาไทย ชี้ให้เห็นว่า ท่านมีความสนใจในปรัชญาไทย และมีทรรศนะว่า ปรัชญาไทยต้องเป็นความคิดใหม่ของคนไทย อาจมีความคิดเกี่ยวกับพุทธปรัชญา ปรัชญาอิสลาม ปรัชญาคริสต์และปรัชญาสากลระบบใดๆ ร่วมด้วยก็ได้ แต่สิ่งสำคัญคือ การเข้าใจพื้นฐานความคิดของคนไทยที่ไม่ได้สนใจจะสร้างความคิดอย่างเป็นระบบ แต่มักจะรับระบบความคิดต่างๆ เข้ามาเพื่อใช้อธิบาย-สาธยายในสิ่งที่สนใจ ยิ่งอธิบายได้ดีก็จะได้รับความนิยม ทั้งนี้ อภิปรัชญาของปรัชญาไทยที่น่าสนใจที่สุดคือ ขวัญ ซึ่งไม่ใช่จิตและไม่ใช่สสาร แต่เป็นองค์ประกอบของชีวิต ในขณะเดียวกัน ขวัญอาจมองได้ว่าเป็นระดับคุณภาพของปัญญา (สติ) ของมนุษย์ Continue reading “foundation of Thai philosophy”