ค้นหาความหมายในเรื่องปรัมปรา (159)

เทววิทยาของโฮเมอร์         เทววิทยา คือ การพิสูจน์ทั้งด้วยเหตุผลและประกาศิตของศาสนาของตน          แม้เราไม่อาจจะรู้ได้ว่าโฮเมอร์เป็นใคร แต่เราก็รู้ว่าผู้ที่เป็นตัวการให้งานสร้างสรรค์ของโฮเมอร์เป็นจริงขึ้นมานั้นต้องมีตัวตน มิฉะนั้นงานวรรณกรรมเอกของโลกอย่าง Iliad และ Odyssey ก็ไม่อาจจะเป็นตัวเป็นตนขึ้นมาได้ ชีวประวัติของโฮเมอร์ที่เล่าขานกันอย่างสนุกสนานอาจจะเป็นเรื่องเล่าถึงบุคคลที่ไม่มีตัวตนจริงๆเลยก็ได้ อาจจะเป็นเรื่องจริงของหลายๆคนที่ผู้เล่าเอามาปะติดปะต่อให้เป็นประวัติของคนคนเดียวก็เป็นได้ หรืออาจจะเป็นประวัติจริงของบุคคลคนหนี่งเพียงส่วนหนึ่ง นอกนั้นเป็นส่วนแต่งเติมของใครบางคนที่ทำได้แนบเนียนมากก็เป็นได้เช่นกัน ส่วนงานเขียนสำคัญ2เล่มนั้น อาจจะมี 2 คนแต่งกันคนละเล่มหรือคนเดียวแต่งทั้ง2เล่ม หรือหลายคนโดยคนแรกเริ่มอะไรไว้ แล้วมีผู้อื่นเสริมเติมแต่งเข้ามาเรื่อยๆจนถึงจุดอิ่มตัวที่นักวิชาการรับว่างานของโฮเมอร์จบลงแค่นั้น ที่เราเรียกว่าโฮเมอร์ในการศึกษาปรัชญามักจะหมายถึงประมวลผลงานดังกล่าว และบางทีก็หมายถึงผู้สร้างสรรค์ผลงานดังกล่าว ทอมสัน (F.A.K. Thomson)… Read more “ค้นหาความหมายในเรื่องปรัมปรา (159)”

ค้นหาความหมายในเรื่องปรัมปรา (158)

เมื่อโอรสเจ้าแม่ครีทเป็นโอรสเจ้าพ่อกรีก การนับถือเจ้าแม่ธรณีในฐานะองค์อุปถัมภ์ความอุดมสมบูรณ์คู่กับการนับถือโอรสเจ้าแม่ในฐานะผู้สอนวิธีปลูกต้นองุ่นและวิธีทำเหล้าองุ่นด้วยการหมัก ได้ข้ามน้ำข้ามทะเลไปสู่เกาะแก่งต่างๆทั่วทะเลรอบแผ่นดินกรีซและเข้าสู่ผืนแผ่นดินใหญ่กรีซกระจายไปทั่วอย่างรวดเร็วก่อนที่ชาวกรีกอารยันจะเอาศาสนาอารยันแห่งดวงอาทิตย์เข้าไปปลูกฝัง ในที่สุดชาวกรีกเผ่าอารยันก็อดไม่ได้ที่จะดูดซับทั้งเจ้าแม่และโอรสเข้าไปอย่างให้เกียรติสูงสุด คือให้เจ้าแม่เป็นมเหสีของเทวราชซูสของตนโดยมีนามว่าพระราชินีเฮียร์เรอแห่งสวรรค์อลีมเผิสและหาทางให้โอรสเจ้าแม่แทรกเข้ามีตำแหน่งเป็นโอรสของซูสอย่างแนบเนียน ในนามของดายเออนายเสิส, แบคเขิส และอีกหลายๆนามอันทรงเกียรติ เทพบุตรดายเออนายเสิส (Dionysus) เป็นโอรสของเทวราชซูสกับจันทรเทวี ชาวกรีกใช้หลายนามสำหรับเรียกเจ้าแม่แห่งดวงจันทร์ เช่น อาร์เทอเมิส (Artemis)  เซมเมอลิ (Semele)  เสอลีนิ (Selene)  ทายเออนิ (Thyone)  เดออานนิ(Dione)  อายโอว์ (Io)  เดอมีเทอร์ (Demeter)  เผอร์เซฟเฝอนิ… Read more “ค้นหาความหมายในเรื่องปรัมปรา (158)”

ค้นหาความหมายในเรื่องปรัมปรา (156) โอรสเจ้าแม่ครีท

ค้นหาความหมายในเรื่องปรัมปรา (156) ศาสตราจารย์กีรติ บุญเจือ โอรสเจ้าแม่ครีทกลายเป็นโอรสเจ้าพ่อกรีก ขณะที่อารยธรรมเกาะครีทรุ่งโรจน์เพราะสามารถคุมการค้าขายได้ทั่วชายฝั่งทะเลอีเจียนด้วยกองเรือรบที่ทรงประสิทธิภาพ แต่ทว่าชาวเผอแลสเจียน(Pelasgian)บนผืนแผ่นดินกรีกก็มีทีเด็ดพยายามดีดตัวเองโดยรับเอาวัฒนธรรมครีทมาใช้และพัฒนาต่อจนเป็นวัฒนธรรมเผอแลสเจียนที่ล้ำหน้าวัฒนธรรมเกาะครีทไปอีกช่วงหนึ่งก่อนที่จะผสมผสานกับวัฒนธรรมเผ่าอารยันที่รุกรานเข้ามาจนกลายเป็นอารยธรรมกรีกที่รู้จักกันดีในปัจจุบัน โฮว์เมอร์พียงแต่กล่าวถึงเทพบุตรดายเออนายเสิสแต่มิได้ให้บทบาทอะไร แสดงว่าในสมัยของโฮเมอร์นั้นชาวกรีกอารยันเริ่มรับนับถือโอรสเจ้าแม่จนถึงขั้นให้พระนามภาษากรีกแล้วซึ่งแปลว่าเทพเท้าแพลง ซึ่งอาจจะเป็นนามที่แปลมาจากภาษาครีทก็ได้ โอรสเจ้าแม่กลายเป็นดายเออนายเสิส             ตราบใดที่เรายังอ่านอักษรครีทไม่ออก เราก็ยังคงไม่อาจจะรู้ได้ว่าโอรสเจ้าแม่รวมทั้งเจ้าแม่ด้วยมีนามว่ากระไรในภาษาครีท เรารู้แต่ชื่อภาษากรีกที่ถวายแก่โอรสเจ้าแม่ว่าดายเออนายเสิส(Dionysus, Dionysius ซึ่งแปลว่าเทพขาแพลง the Lame God ไม่แน่ใจว่าแปลมาจากภาษาครีทหรือเปล่า) ส่วนเจ้าแม่ได้ชื่อภาษากรีกว่า เดอเมทเถอร์(Demeter ซึ่งแปลว่า ธัญญาหาร ไม่ใช่ Gèธรณี… Read more “ค้นหาความหมายในเรื่องปรัมปรา (156) โอรสเจ้าแม่ครีท”

ค้นหาความหมายในเรื่องปรัมปรา (155)

ค้นหาความหมายในเรื่องปรัมปรา (155) กีรติ บุญเจือ ศาสนาของชาวทะเลอีเจียน ศาสนาของชาวอีเจียน(Aegean)หมายถึงการนับถือศาสนาของผู้อาศัยอยู่ตามเกาะแก่งต่างๆและตามบริเวณชายฝั่งทะเลรอบๆทะเลอีเจียนก่อนที่ศาสนาของชาวกรีกโบราณจะเข้ามาครอบงำเข้าเป็นส่วนหนึ่งของศาสนากรีกโบราณ แหล่งสำคัญได้แก่เกาะครีทและเมืองเมอซีนิ(Mycene)บนชายฝั่งกรีซ ความเป็นมา ระหว่างก.ค.ศ.3000-2000 ยุคสัมฤทธิ์ตอนต้น มีหลักฐานการนับถือเจ้าแม่ธรณีและทำรูปสตรีแห่งความอุดมสมบูรณ์เอาเคล็ดเช่นเดียวกับมนุษย์ยุคหินใหม่ทั่วๆไป แต่ไม่มีหลักฐานการสร้างอนุสาวรีย์หินใหญ่(Megalithic monument) แต่พบรูปสลักสตรีเล็กๆชูมือขึ้นเหนือศีรษะกระจายอยู่ทั่วไป การนับถือเจ้าแม่เป็นฐานสำคัญของการนับถือศาสนาของชาวทะเลอีเจียน ระหว่างก.ค.ศ.2000-1500 ยุคสัมฤทธิ์ตอนปลาย เกาะครีท(Crete Island) ก้าวหน้าโดดเด่นเป็นศูนย์กลางเผยแผ่อารยธรรมและศาสนาสู่ดินแดนอีเจียนโดยรอบ การนับถือโอรสเจ้าแม่เป็นฐานสำคัญของการนับถือศาสนาของพวกเขา             ระหว่างก.ค.ศ.1500-1000 ยุคเหล็กตอนต้น เป็นช่วงแห่งการผสมผสานระหว่างอารยธรรมอีเจียนกับอารยธรรมอารยัน การนับถือศาสนาเน้นที่ความพยายามพัฒนาการนับถือโอรสเจ้าแม่เป็นการนับถือเทพดายเออนายเสิส(Dionysus) ในฐานะเทพบุตรองค์โปรดของเทวราชซูส… Read more “ค้นหาความหมายในเรื่องปรัมปรา (155)”

ค้นหาความหมายในเรื่องปรัมปรา ตอนที่ 154

ค้นหาความหมายในเรื่องปรัมปรา (154) กีรติ บุญเจือ   การสันนิษฐานปรัมปราครีท ตราบใดที่ยังอ่านภาษาครีทไม่ออกแปลยังไม่ได้  ทั้งยังไม่พบฉบับแปลจากภาษาครีทสู่ภาษาอื่นที่เราพอจะเข้าใจความหมายได้ ก็ยังไม่มีหวังว่าจะรู้ปรัมปราครีทแท้ๆ วิธีเท่าที่พอจะทำได้ในขณะนี้ก็คือศึกษาจากปรัมปราของชาติที่น่าจะเอาปรัมปราครีทไปสร้างปรัมปราของตน เช่นปรัมปราของชาวฮิทไทท์(Hittite)เรื่องสงครามระหว่างเจ้าพ่อกับพญางูหรือมังกร ปรัมปราปราบจ้าวสมุทรของชาวฮิทไทท์             เจ้าพ่อแห่งพายุ Illuyankasเป็นเจ้าพ่อครอบครองท้องทะเลมหาสมุทรทั้งหมด นิสัยไม่ดีเป็นอันธพาลสร้างความเดือดร้อนทั่วท้องน้ำตลอดจนผู้อาศัยอยู่ตามชายฝั่งก็พากันเดือดร้อนทั่วหน้า เจ้าพ่อแห่งพายุได้รับการร้องเรียนหนัก จึงคิดว่าจำต้องปราบปรามตามหน้าที่ แต่พลาดพลั้งถูกพญางูควักดวงใจและดวงตาไปได้ ทำให้หมดฤทธิ์ที่จะทำหน้าที่ต่อไป จึงเก็บตัวเงียบและปล่อยให้พญางูอาละวาดต่อไปตามสบาย จนกระทั่งโอรสของเทพพายุเติบโตขึ้นและไปหลงรักธิดาของพญางู เทพพายุจึงขอให้ช่วยหลอกถามที่ซ่อนของดวงใจและดวงตาจนเอากลับคืนมาได้ เจ้าพ่อพายุก็มีพลังขึ้นตามเดิม คราวนี้เอาเคียวติดตัวไปด้วย ครั้นใช้อสุนิบาตฟาดแล้วเพียงทำให้สลบก็ใช้เคียวเกี่ยวจนร่างพญางูขาดเป็นท่อนๆ เป็นอันจบเกมมารร้ายจ้าวสมุทร… Read more “ค้นหาความหมายในเรื่องปรัมปรา ตอนที่ 154”

ค้นหาความหมายในเรื่องปรัมปรา ตอนที่ 153

ค้นหาความหมายในเรื่องปรัมปรา (153) ศาสนาของชาวครีท ความนำ ศาสนาของชาวครีทหมายถึงศาสนาของชาวเกาะครีทพื้นเมืองก่อนได้รับอิทธิพลจากชาวกรีกเผ่าอารยัน และเมื่อได้รับอิทธิพลจากชาวเผ่าอารยันแล้วก็ถูกผนวกเข้าเป็นส่วนหนึ่งของศาสนาของชาวกรีกโบราณอันเป็นส่วนที่นีทเฉอเรียกว่าเป็นธาตุดายเออนายเฉิน(Dionysian Element) ของศาสนากรีก เพื่อแยกออกจากธาตุแอพเผอโลว์เนียน(Apollonian Element)อันเป็นส่วนที่เป็นศาสนาของชาวเผ่าอารยันนำเอาเข้ามาผสมผสานกับธาตุดายเออนายเฉิน ได้ศาสนาของชาวกรีกโบราณ(Religion of the Ancient Greeks) ธาตุดายเออนายเฉินที่เกิดขึ้นบนเกาะครีทเป็นผลของอารยธรรมครีท แพร่ขยายไปทั่วเกาะแก่งต่างๆของทะเลอีเจียนและบนผืนแผ่นดินกรีซก่อนการแทรกแซงของชาวเผ่าอารยัน นับเป็นศาสนาของชาวกรีกพื้นเมืองเดิมทั่วไปโดยปริยาย บ่อเกิดศาสนาของชาวครีท             ในการขุดค้นหาวัตถุโบราณทั่วเกาะครีท ได้พบวัตถุโบราณมากมายที่แสดงอารยธรรมสูงของชาวเกาะครีทโบราณ รวมทั้งจารึกอักษรจำนวนมากที่ยังหาผู้อ่านให้เข้าใจไม่ได้ การศึกษาศาสนาของชาวเกาะครีทโบราณจึงได้อาศัยหลักฐานทุกอย่างสันนิษฐานได้เช่นเดียวกับที่อื่นๆ ยกเว้นอย่างเดียวคือจารึกอักษรภาษาครีทโบราณที่ยังอ่านไม่ออก อ่านศาสนาครีทจากสุนทรียภาพ ปลาโตน(Nikolaos… Read more “ค้นหาความหมายในเรื่องปรัมปรา ตอนที่ 153”