ปรัชญาในโลกตะวันออก

อ.ดร.รวิช ตาแก้ว

แนวคิดทางปรัชญาในโลกตะวันออกมีความเชื่อในเรื่องกฎเกณฑ์ของโลก สามารถแบ่งแนวคิดออกเป็น 2 กลุ่ม คือ 1) กลุ่มที่เชื่อว่าโลกนี้มีพระเป็นเจ้าที่เป็นผู้สร้าง และ 2) กลุ่มที่เชื่อว่าโลกนี้เกิดขึ้นตามกฎเกณฑ์ของธรรมชาติ ไม่มีพระเป็นเจ้าที่เป็นผู้สร้าง แนวคิดทั้งสองกลุ่มมีความเชื่อที่แตกต่างกัน แต่ในทางปฏิบัติเพื่อการค้นหาความรู้ใช้วิธีการคล้ายคลึงกันมาก กล่าวคือ ทั้งสองกลุ่มเน้นที่การประพฤติปฏิบัติตนเพื่อการบรรลุถึงความรู้ มากกว่าการคิดหาเหตุผลด้วยการถกประเด็นปัญหาแล้วจดบันทึกไว้เป็นหลักการหรือทฤษฎี Continue reading “ปรัชญาในโลกตะวันออก”

Energeticism

ลัทธิพลังงานนิยม

อ.ดร.เอนก สุวรรณบัณฑิต

……………

ลัทธิพลังงานนิยม [Energeticism] ถือเป็นลัทธิความคิดที่แสดงความเป็นปรัชญานวยุค (modern philosophy) อย่างที่่สุด แนวคิดหลักเป็นมุมมองต่อโลกกายภาพตามแนวทางสสารนิยม (materialism) โดยมองว่าพลังงานเป็นองค์ประกอบพื้นฐานในการเปลี่ยนแปลงทางกายภาพทั้งหลาย  แนวคิดนี้ตั้งอยู่บนภววิทยาหรือปรัชญาของสิ่งเป็นอยู่ (Being) โดยมีทรรศนะว่า ทุกสิ่งที่มีองค์ประกอบที่ย่อยสุดเป็นพลังงาน แนวคิดนี้ตรงกันข้ามกับแนวคิดมโนคตินิยม (idealism) ซึ่งเน้นว่าสรรพสิ่งมีจิตเป็นพื้นฐาน  แนวคิดพลังงานนิยมนี้มีฐานคิดที่อาจจะเชื่อมโยงไปยัง Ernst Mach (1838-1916)  ซึ่งนักฟิสิกส์ทฤษฎีและนักปรัชญา  แม้ว่าทัศนคติของเขาต่อเรื่องนี้ก็ยังไม่ชัดเจนแต่ได้มีการยกย่องผ่านนักเคมี Wilhelm Ostwald (1853-1932) Continue reading “Energeticism”

ความมุ่งมั่นของเดการ์ต

เดการ์ต (Rene Descartes, 1596-1650) เติบโตมาในกระบวนทรรศน์ยุคกลาง ได้รับการอบรมโดยนักบวชเยสุอิต (Jesuit) เป็นชาวคาทอลิกที่ใช้ชีวิตอยู่ตลอดช่วงสงครามศาสนา 30 ปี ระหว่างฝ่ายกษัตริย์ราชวงศ์วาลัวส์คาทอลิกและดยุคราชวงศ์บูร์บองโปรเตสแตนต์

Continue reading “ความมุ่งมั่นของเดการ์ต”

การพัฒนาคุณภาพชีวิตตามหลักปรัชญาหลังนวยุคสายกลาง

พ.อ.ดร.ไชยเดช แก่นแก้ว

คำตอบทางปรัชญาสำหรับปรัชญาความสุขในปัจจุบันโดยการใช้วิจารณญาณด้วยกระบวนทรรศน์ปรัชญาที่เป็นความเชื่อพื้นฐานที่มีในจิตใจของมนุษย์ทุกคน เป็นสมรรถนะเข้าใจและเชิญชวนให้เจตจำนงตัดสินใจตามเกณฑ์วิทยาของกระบวนทรรศน์นั้น ผู้ที่อยู่ในกระบวนทรรศน์ใดย่อมมีทัศนคติต่อแง่มุมต่างๆ ของชีวิต ค่านิยม การพัฒนาวัฒนธรรมและอารยธรรมของมนุษยชาติที่สอดคล้องกับกระบวนทรรศน์ปรัชญานั้น ย่อมได้คำตอบใหม่ที่ว่ากระบวนทรรศน์ปรัชญาหลังนวยุคสายกลางมีมุมมองว่า

การพัฒนาคุณภาพชีวิตเป็นสารัตถะของกระบวนทรรศน์ปรัชญาหลังนวยุค

Continue reading “การพัฒนาคุณภาพชีวิตตามหลักปรัชญาหลังนวยุคสายกลาง”

Knowledge in Paradigm

ความรู้ (Knowledge) เป็นแกนสำคัญของมโนทรรศน์ของสังคมสนเทศ ดังนั้น จึงต้องเข้าใจปรัชญาที่อยู่เบื้องหลังความรู้เสียก่อน โดยมีอภิปรัชญาในความรู้แตกต่างกันไป และแยกส่วนกับญาณวิทยา ในบทความนี้สนใจเพียงด้านอภิปรัชญาของความรู้และขอแสดงมโนคติทางปรัชญาดังนี้

Continue reading “Knowledge in Paradigm”

สุนทรียสนทนามีฐานะเป็นเครื่องมือ

อ.ดร.สิริกร อมฤตวาริน:

ในปัจจุบัน สุนทรียสนทนาถูกใช้เป็นเครื่องมือเชิงกระบวนการ (process tool) ในชั้นเรียน การประชุมกิจกรรมในระดับต่างๆ ที่ต้องการการมีส่วนร่วม กิจกรรมภายในบริษัทเอกชน รวมไปถึงการเปิดรับการมีส่วนร่วมของภาคราชการตามรัฐธรรมนูญอีกด้วย สุนทรียสนทนาเป็นเครื่องมือที่ใช้ช่วยแสวงหามุมมองระยะยาวและแลกเปลี่ยนประสบการณ์ระหว่าง 2 ฝ่าย เพื่อให้เกิดความเข้าใจที่ลึกซึ้งขึ้นกว่าเดิม แต่ทั้งนี้ในฐานะเครื่องมือ ต้องระวังไม่ให้เกิดการตัดสินใจในระหว่างการทำสุนทรียสนทนา แต่มุ่งกระบวนการให้เกิดการเรียนรู้เข้าใจ สร้างความเชื่อใจ และเปิดโอกาสให้คนเข้ามาเกี่ยวข้องในประเด็นหรือเนื้อหาที่ยากๆ ได้

Continue reading “สุนทรียสนทนามีฐานะเป็นเครื่องมือ”

ปรัชญาอินเดีย

ปรัชญาอินเดียสามารถแยกศึกษาออกได้เป็น 2 ช่วง ได้แก่ ปรัชญาอินเดียโบราณ (Ancient Indian philosophy) คือ ปรัชญาอินเดียในช่วงสมัยอารยันซึ่งมีพื้นฐานอยู่ที่ศาสนา และปรัชญาอินเดียร่วมสมัย (Contemporary Indian philosophy) คือปรัชญาอินเดียในช่วงรอยต่อของสมัยมุสลิมกับสมัยอาณานิคมซึ่งมีแรงจูงใจอยู่ที่สภาพสังคมและการเมืองของอินเดียในขณะนั้น โดยศึกษาได้จากคัมภีร์ทางศาสนาเช่น พระเวท พระไตรปิฎก จากสูตรต่างๆ เช่น โยคะสูตร จากมหากาพย์สำคัญเช่น มหาภารตะ จากงานวรรณกรรมสำคัญเช่น ธรรมศาสตร์ อรรถศาสตร์ กามสูตร อีกทั้งงานเขียนของนักปรัชญาอินเดียร่วมสมัย เช่น คีตาญชลี ของ รพินทรนาถ ฐากูร

Continue reading “ปรัชญาอินเดีย”