วจนศูนย์นิยม

ผศ.(พิเศษ) ดร.เอนก สุวรรณบัณฑิต..

กระบวนทรรศน์นวยุคได้รวบยอดผ่านอภิปรัชญาของลัทธิปรัชญาวิเคราะห์ (Analytic Philosophy) ซึ่งเป็นการพัฒนาลัทธินิรันดรนิยม (Perennialism) ซึ่งเพลโทว์มองว่าความรู้ที่ได้จากโลกนี้เป็นความรู้ที่เป็นจริงสูงสุดไม่ได้ ความรู้อยู่ที่จิตมนุษย์ในการเข้าใจความจริงสูงสุดได้ ความจริงสูงสุด คือ มโนมติ (Ideas) ส่วนแอร์เริสถาทเถิล เห็นว่าทุกสิ่งอย่างในโลกมี 2 ส่วน คือ matter และ form และมีความเป็นนิรันดร์ แต่ทั้งเพลโทว์และแอเริสถาทเถิลต่างเห็นว่า จิตหรือปัญญาของมนุษย์เข้าถึงความจริงแท้สูงสุดได้ และความรู้ได้มาจากเหตุผลมากกว่าจากประสาทสัมผัส ดังนั้น จึงต้องศึกษาสิ่งที่คงที่ ถาวร ไม่เปลี่ยนแปลง เป็นนิรันดร มีคุณค่าของเหตุผลและคุณค่าของศาสนา และลัทธิสารัตถะนิยม (Essentialism) ที่ยึดเนื้อหา (subject matter) เป็นหลักสำคัญและเนื้อหาที่สำคัญนั้นก็ต้องได้มาจากมรดกทางวัฒนธรรมที่ควรได้รับการถ่ายทอดต่อไป หล่อหลอมความคิดของมโนคนิยม (Idealism) และ สัจนิยม (Realism) เชื่อว่า ความเป็นจริง (reality) เป็นความนึกคิด (Mind) และเป็นจินตภาพ (Idea) หรือ แบบ (form) ที่มีอยู่ในจินตนาการของเรา โลกแห่งความเป็นจริงอันสูงสุด (ultimate reality) จึงเป็นโลกแห่งจินตนาการ (A world of mind) จากพื้นฐานความจริงนี้ จึงเชื่อต่อไปว่า การล่วงรู้ความจริงได้ต้องอาศัยจิต (mind) หรือปัญญา (intellect) เพื่อเข้าถึงความเป็นจริงที่มีอยู่ในจิตนภาพ เราใช้ปัญญาและความคิดในการรับรู้ความเป็นจริง เมื่อปัญญาล่วงรู้สิ่งที่เป็นจริงแล้วก็หมายถึงเรามีความรู้

Continue reading “วจนศูนย์นิยม”

ภววิทยา

ผศ.(พิเศษ) ดร.เอนก สุวรรณบัณฑิต…

ภววิทยา (Ontology) เป็นการศึกษาเรื่อง สภาวะแห่งสิ่งเป็นอยู่/สิ่งมีอยู่ (Being state) โดยมองว่า สิ่งเป็นอยู่ (Being) มีอยู่จริง และมีเพียงสิ่งไม่มีอยู่ (nothingness) ที่ไม่มีอยู่จริง สรรพสิ่งล้วนอุบัติขึ้น ดำรงอยู่ และมีความสัมพันธ์กับสิ่งอื่น (relation) ผ่านการรวมกลุ่มหรือสัมพันธ์ในรูปแบบต่างๆ โดยที่ตัวของมันเองต้องทนรับกับการดึงรั้ง การบีบคั้น การหน่วงเหนี่ยว (tension) จากรอบข้าง ในขณะที่ตัวของมันเองมีศักยภาพ (potentiality) ในการวิวัฒนาการไปสู่ที่สุด (ultimate) ของตัวมันเองได้ โดยในขณะปัจจุบัน มันแสดงตนปรากฎอย่างไร (actuality) และจะมีการแปรสภาพ (becoming) ไปอย่างไร โดยการสอดประสานและการแทกแซงอย่างต่อเนื่อง (continuity) เพื่อให้สิ่งต่างๆ ดำเนินไปสู่ความสมดุล เป็นวัฎจักรของการเป็นอยู่ตามความเป็นจริง (อุดมคตินิยม/idealism)

Continue reading “ภววิทยา”

Altruism การเอาใจเขามาใส่ใจเรา

ผศ.(พิเศษ) ดร.เอนก สุวรรณบัณฑิต

altruism บัญญัติศัพท์ไว้ว่าเป็น “ปรัตถนิยม” บ้างก็ว่า “อัญญนิยม” โดยถือเป็นทฤษฎีทางจริยศาสตร์ที่สำคัญ โดยมีภววิทยาจากทวินิยม เน้น กายและจิต โดยเห็นว่า มนุษย์มีความเห็นแก่ตน มีโลกทรรศนะวางอยู่บนตนเอง (I-centered, Self-centered) อะไรที่เป็นประโยชน์แก่ตนถือว่า ถูกต้อง ดี อะไรที่ไม่เป็นประโยชน์แก่ตนถือว่า ผิด ไม่ดี ทั้งนี้ หากเห็นแก่ตนเป็นสำคัญจนเข้าขั้นเห็นแก่ตัว เรียกว่า egoism (อัตนิยม) หากเห็นแก่ตนโดยทำให้ผู้อื่นและส่วนรวมดีด้วย เรียกว่า altruism (ปรัตถนิยม) ทั้งนี้ altruism เป็นศัพท์ใหม่ที่ใช้โดย Auguste Comte (1798-1857) จากคำว่า altrui (of/to the other) ซึ่งมีรากลาตินว่า alteri, alter (other) เพื่อใช้ในความหมายถึง ความไม่เห็นแก่ตัว (unselfishness) และการอุทิศตนเพื่อความสวัสดีของผู้อื่น (welfare of others)

Continue reading “Altruism การเอาใจเขามาใส่ใจเรา”

Brahmacariya in postmodern hermeneutics

ดร.อุบาสิกา ณัฐสุดา เชี่ยวเวช

การพัฒนาคุณภาพชีวิตตามหลักปรัชญาหลังนวยุคสายกลางนั้นมิใช่เพียงการตีความ แต่เป็นการวิเคราะห์ด้วยปัญญา วิจักษ์ในคุณค่าความดีและวิธานไปปฏิบัติด้วยพลังแห่งการสร้างสรรค์ การปรับตัว การร่วมมือและการแสวงหา ซึ่งจะทำให้ระดับคุณภาพชีวิตของมนุษย์นั้นดีมากขึ้นไปเรื่อย ๆ เพื่อความสุขแท้ในโลกนี้ โดยใช้หลักอรรถปริวรรต ดังนั้น จึงย่อมสามารถนำมาตีความพุทธปรัชญาและหลักธรรมด้วยหลักการ “ย้อนอ่านใหม่หมด ไม่ลดอะไรเลย” เพื่อเก็บข้อมูลที่สำคัญแท้จริงให้เห็นว่าเป็นไปเพื่อประโยชน์ในปัจจุบันอันเป็นประโยชน์สุขในการพัฒนาคุณภาพชีวิตบนสัญชาตญาณปัญญา Continue reading “Brahmacariya in postmodern hermeneutics”

สังคมก้มหน้ากับปัญหาเชิงสังคมมีอยู่จริง

อ.ดร.เอนก สุวรรณบัณฑิต

ความก้าวหน้าทางคอมพิวเตอร์ แฟ้มข้อมูลดิจิตอลที่สามารถเรียกดูได้ง่ายและสามารถค้นหาเนื้อหาที่ต้องการได้จากการค้นหาคำสำคัญ ทำให้นักวิชาการทำงานได้ง่ายและสะดวกยิ่งขึ้น สถาบันการศึกษาและวิชาการต่าง ๆ พร้อมที่จะเผยแพร่งานวิชาการของตนสู่สาธารณะเพื่อเป็นประโยชน์แก่ทุกคนอย่างไม่จำกัดหรือหวงห้ามใด ๆ ทำให้งานวิชาการต่าง ๆ ได้ก้าวหน้าอย่างรวดเร็วในช่วงปลายศตวรรษที่ 20 ต่อมาจนถึงปัจจุบัน ดังเช่น ความก้าวหน้าในด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีขั้นสูง ยิ่งได้อินเตอร์เน็ตมาช่วยเสริมศักยภาพในการเผยแพร่ยิ่งทำให้ความรู้ได้รับการสะสมไว้ได้อย่างไม่เคยมีมาก่อน เทคโนโลยีการสื่อสารที่ก้าวหน้าทำให้การรับชมและรับฟังข่าวสารสามารถทำได้รวดเร็ว  ข้อมูลต่างๆที่เพิ่มพูนลงไปในสื่ออินเตอร์เน็ต หรือ Social Network สามารถแพร่หลายออกไปอย่างทันทีทันใด  อิทธิพลของเทคโนโลยีสมัยใหม่ในชีวิตประจำวันเป็นสิ่งที่ไม่อาจปฏิเสธได้  หลังจากการปฏิวัติอุตสาหกรรมเป็นต้นมา วิทยาศาสตร์กับเทคโนโลยีมีความเกี่ยวข้องกันอย่างลึกซึ้ง  ความก้าวหน้าของเทคโนโลยีคือ รูปแบบการผลิตแบบหนึ่งในสังคม เป็นสิ่งที่มีพลังทางกายภาพ และพลังทางกายภาพที่ผันแปรไปตามรูปแบบการผลิตหรือเทคโนโลยีจะส่งผลที่แตกต่างกันต่อชีวิต ความเป็นอยู่และความคิดของผู้คนต่างกัน  ทำให้ผลกระทบที่เทคโนโลยีมีต่อสังคมในด้านต่าง ๆ เกิดเป็นที่ถกเถียงในทางปรัชญาสังคม ประเด็นทางจริยศาสตร์ของเทคโนโลยี Continue reading “สังคมก้มหน้ากับปัญหาเชิงสังคมมีอยู่จริง”

ปรัชญาจีน-1

อ.ดร.สิริกร อมฤตวาริน

ปรัชญาจีนเกิดขึ้นโดยอาศัยความเชื่อในศาสนาดั้งเดิมเป็นรากฐาน ให้ความสำคัญในเรื่องมนุษย์ว่าจะทำอย่างไรคนจึงจะเป็นคนดี มีความสุข ทำอย่างไรสังคม ประเทศ และโลกจะมีความสงบสุข  ความรู้ตามแนวคิดปรัชญาจีนเน้นเฉพาะความรู้ที่สามารถทำให้คนเป็นคนดีมีคุณธรรม เน้นคุณวิทยา ปรัชญาจีนจึงเป็นไปในแนวทางจริยศาสตร์และสุนทรียศาสตร์เป็นสำคัญ Continue reading “ปรัชญาจีน-1”

ความเป็นจริงของโลกตามแนวคิดพุทธศาสนา

อ.ดร.รวิช ตาแก้ว

ความเป็นจริงตามแนวคิดของพระพุทธศาสนาพิจารณาได้จากทรรศนะทางความคิดของพระพุทธศาสนาในการมองโลกและชีวิตเป็นสองนัย คือ โลกเป็นสมมุติสัจจะและโลกเป็นปรมัตถ์สัจจะ ดังนั้น ความเป็นจริงตามแนวคิดของพระพุทธศาสนาจึงมี 2 ส่วน คือ ความเป็นจริงในโลกที่เป็นสมมุติสัจจะและความเป็นจริงในโลกที่เป็นปรมัตถ์สัจจะ Continue reading “ความเป็นจริงของโลกตามแนวคิดพุทธศาสนา”