ภววิทยา

ผศ.(พิเศษ) ดร.เอนก สุวรรณบัณฑิต…

ภววิทยา (Ontology) เป็นการศึกษาเรื่อง สภาวะแห่งสิ่งเป็นอยู่/สิ่งมีอยู่ (Being state) โดยมองว่า สิ่งเป็นอยู่ (Being) มีอยู่จริง และมีเพียงสิ่งไม่มีอยู่ (nothingness) ที่ไม่มีอยู่จริง สรรพสิ่งล้วนอุบัติขึ้น ดำรงอยู่ และมีความสัมพันธ์กับสิ่งอื่น (relation) ผ่านการรวมกลุ่มหรือสัมพันธ์ในรูปแบบต่างๆ โดยที่ตัวของมันเองต้องทนรับกับการดึงรั้ง การบีบคั้น การหน่วงเหนี่ยว (tension) จากรอบข้าง ในขณะที่ตัวของมันเองมีศักยภาพ (potentiality) ในการวิวัฒนาการไปสู่ที่สุด (ultimate) ของตัวมันเองได้ โดยในขณะปัจจุบัน มันแสดงตนปรากฎอย่างไร (actuality) และจะมีการแปรสภาพ (becoming) ไปอย่างไร โดยการสอดประสานและการแทกแซงอย่างต่อเนื่อง (continuity) เพื่อให้สิ่งต่างๆ ดำเนินไปสู่ความสมดุล เป็นวัฎจักรของการเป็นอยู่ตามความเป็นจริง (อุดมคตินิยม/idealism)

Continue reading “ภววิทยา”

Altruism การเอาใจเขามาใส่ใจเรา

ผศ.(พิเศษ) ดร.เอนก สุวรรณบัณฑิต

altruism บัญญัติศัพท์ไว้ว่าเป็น “ปรัตถนิยม” บ้างก็ว่า “อัญญนิยม” โดยถือเป็นทฤษฎีทางจริยศาสตร์ที่สำคัญ โดยมีภววิทยาจากทวินิยม เน้น กายและจิต โดยเห็นว่า มนุษย์มีความเห็นแก่ตน มีโลกทรรศนะวางอยู่บนตนเอง (I-centered, Self-centered) อะไรที่เป็นประโยชน์แก่ตนถือว่า ถูกต้อง ดี อะไรที่ไม่เป็นประโยชน์แก่ตนถือว่า ผิด ไม่ดี ทั้งนี้ หากเห็นแก่ตนเป็นสำคัญจนเข้าขั้นเห็นแก่ตัว เรียกว่า egoism (อัตนิยม) หากเห็นแก่ตนโดยทำให้ผู้อื่นและส่วนรวมดีด้วย เรียกว่า altruism (ปรัตถนิยม) ทั้งนี้ altruism เป็นศัพท์ใหม่ที่ใช้โดย Auguste Comte (1798-1857) จากคำว่า altrui (of/to the other) ซึ่งมีรากลาตินว่า alteri, alter (other) เพื่อใช้ในความหมายถึง ความไม่เห็นแก่ตัว (unselfishness) และการอุทิศตนเพื่อความสวัสดีของผู้อื่น (welfare of others)

Continue reading “Altruism การเอาใจเขามาใส่ใจเรา”

Brahmacariya in postmodern hermeneutics

ดร.อุบาสิกา ณัฐสุดา เชี่ยวเวช

การพัฒนาคุณภาพชีวิตตามหลักปรัชญาหลังนวยุคสายกลางนั้นมิใช่เพียงการตีความ แต่เป็นการวิเคราะห์ด้วยปัญญา วิจักษ์ในคุณค่าความดีและวิธานไปปฏิบัติด้วยพลังแห่งการสร้างสรรค์ การปรับตัว การร่วมมือและการแสวงหา ซึ่งจะทำให้ระดับคุณภาพชีวิตของมนุษย์นั้นดีมากขึ้นไปเรื่อย ๆ เพื่อความสุขแท้ในโลกนี้ โดยใช้หลักอรรถปริวรรต ดังนั้น จึงย่อมสามารถนำมาตีความพุทธปรัชญาและหลักธรรมด้วยหลักการ “ย้อนอ่านใหม่หมด ไม่ลดอะไรเลย” เพื่อเก็บข้อมูลที่สำคัญแท้จริงให้เห็นว่าเป็นไปเพื่อประโยชน์ในปัจจุบันอันเป็นประโยชน์สุขในการพัฒนาคุณภาพชีวิตบนสัญชาตญาณปัญญา Continue reading “Brahmacariya in postmodern hermeneutics”

สังคมก้มหน้ากับปัญหาเชิงสังคมมีอยู่จริง

อ.ดร.เอนก สุวรรณบัณฑิต

ความก้าวหน้าทางคอมพิวเตอร์ แฟ้มข้อมูลดิจิตอลที่สามารถเรียกดูได้ง่ายและสามารถค้นหาเนื้อหาที่ต้องการได้จากการค้นหาคำสำคัญ ทำให้นักวิชาการทำงานได้ง่ายและสะดวกยิ่งขึ้น สถาบันการศึกษาและวิชาการต่าง ๆ พร้อมที่จะเผยแพร่งานวิชาการของตนสู่สาธารณะเพื่อเป็นประโยชน์แก่ทุกคนอย่างไม่จำกัดหรือหวงห้ามใด ๆ ทำให้งานวิชาการต่าง ๆ ได้ก้าวหน้าอย่างรวดเร็วในช่วงปลายศตวรรษที่ 20 ต่อมาจนถึงปัจจุบัน ดังเช่น ความก้าวหน้าในด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีขั้นสูง ยิ่งได้อินเตอร์เน็ตมาช่วยเสริมศักยภาพในการเผยแพร่ยิ่งทำให้ความรู้ได้รับการสะสมไว้ได้อย่างไม่เคยมีมาก่อน เทคโนโลยีการสื่อสารที่ก้าวหน้าทำให้การรับชมและรับฟังข่าวสารสามารถทำได้รวดเร็ว  ข้อมูลต่างๆที่เพิ่มพูนลงไปในสื่ออินเตอร์เน็ต หรือ Social Network สามารถแพร่หลายออกไปอย่างทันทีทันใด  อิทธิพลของเทคโนโลยีสมัยใหม่ในชีวิตประจำวันเป็นสิ่งที่ไม่อาจปฏิเสธได้  หลังจากการปฏิวัติอุตสาหกรรมเป็นต้นมา วิทยาศาสตร์กับเทคโนโลยีมีความเกี่ยวข้องกันอย่างลึกซึ้ง  ความก้าวหน้าของเทคโนโลยีคือ รูปแบบการผลิตแบบหนึ่งในสังคม เป็นสิ่งที่มีพลังทางกายภาพ และพลังทางกายภาพที่ผันแปรไปตามรูปแบบการผลิตหรือเทคโนโลยีจะส่งผลที่แตกต่างกันต่อชีวิต ความเป็นอยู่และความคิดของผู้คนต่างกัน  ทำให้ผลกระทบที่เทคโนโลยีมีต่อสังคมในด้านต่าง ๆ เกิดเป็นที่ถกเถียงในทางปรัชญาสังคม ประเด็นทางจริยศาสตร์ของเทคโนโลยี Continue reading “สังคมก้มหน้ากับปัญหาเชิงสังคมมีอยู่จริง”

ปรัชญาจีน-1

อ.ดร.สิริกร อมฤตวาริน

ปรัชญาจีนเกิดขึ้นโดยอาศัยความเชื่อในศาสนาดั้งเดิมเป็นรากฐาน ให้ความสำคัญในเรื่องมนุษย์ว่าจะทำอย่างไรคนจึงจะเป็นคนดี มีความสุข ทำอย่างไรสังคม ประเทศ และโลกจะมีความสงบสุข  ความรู้ตามแนวคิดปรัชญาจีนเน้นเฉพาะความรู้ที่สามารถทำให้คนเป็นคนดีมีคุณธรรม เน้นคุณวิทยา ปรัชญาจีนจึงเป็นไปในแนวทางจริยศาสตร์และสุนทรียศาสตร์เป็นสำคัญ Continue reading “ปรัชญาจีน-1”

ความเป็นจริงของโลกตามแนวคิดพุทธศาสนา

อ.ดร.รวิช ตาแก้ว

ความเป็นจริงตามแนวคิดของพระพุทธศาสนาพิจารณาได้จากทรรศนะทางความคิดของพระพุทธศาสนาในการมองโลกและชีวิตเป็นสองนัย คือ โลกเป็นสมมุติสัจจะและโลกเป็นปรมัตถ์สัจจะ ดังนั้น ความเป็นจริงตามแนวคิดของพระพุทธศาสนาจึงมี 2 ส่วน คือ ความเป็นจริงในโลกที่เป็นสมมุติสัจจะและความเป็นจริงในโลกที่เป็นปรมัตถ์สัจจะ Continue reading “ความเป็นจริงของโลกตามแนวคิดพุทธศาสนา”

ปรัชญาในโลกตะวันออก

อ.ดร.รวิช ตาแก้ว

แนวคิดทางปรัชญาในโลกตะวันออกมีความเชื่อในเรื่องกฎเกณฑ์ของโลก สามารถแบ่งแนวคิดออกเป็น 2 กลุ่ม คือ 1) กลุ่มที่เชื่อว่าโลกนี้มีพระเป็นเจ้าที่เป็นผู้สร้าง และ 2) กลุ่มที่เชื่อว่าโลกนี้เกิดขึ้นตามกฎเกณฑ์ของธรรมชาติ ไม่มีพระเป็นเจ้าที่เป็นผู้สร้าง แนวคิดทั้งสองกลุ่มมีความเชื่อที่แตกต่างกัน แต่ในทางปฏิบัติเพื่อการค้นหาความรู้ใช้วิธีการคล้ายคลึงกันมาก กล่าวคือ ทั้งสองกลุ่มเน้นที่การประพฤติปฏิบัติตนเพื่อการบรรลุถึงความรู้ มากกว่าการคิดหาเหตุผลด้วยการถกประเด็นปัญหาแล้วจดบันทึกไว้เป็นหลักการหรือทฤษฎี Continue reading “ปรัชญาในโลกตะวันออก”