Category: ปรัชญาไทย

foundation of Thai philosophy

foundation of Thai philosophy

ปรัชญไทย

ศ.กีรติ บุญเจือ

….

การถกเถียงถึงการมีอยู่ของปรัชญาไทยยังคงมีอยู่ในแวดวงวิชาการโดยเหล่านักวิชาการและนักวิจัยในสาขาต่างๆ สำหรับกระแสสำนักคิดปรัชญาสวนสุนันทา โดยศาสตราจารย์กีรติ บุญเจือ นั้นได้ยืนยันว่า ปรัชญาไทยมีอยู่จริง โดยได้เขียนเป็นหนังสือ ปรัชญาไทยฉบับบุกเบิก ในชุดเซนต์จอห์น ปี พ.ศ.2546 และ อรรถปริวรรตปรัชญาไทย ในชุดสวนสุนันทา ปี พ.ศ.2561 และได้เขียนบทความเกี่ยวกับปรัชญาไทยไว้หลายวาระ เช่น วิกฤติของปรัชญาไทย ชี้ให้เห็นว่า ท่านมีความสนใจในปรัชญาไทย และมีทรรศนะว่า ปรัชญาไทยต้องเป็นความคิดใหม่ของคนไทย อาจมีความคิดเกี่ยวกับพุทธปรัชญา ปรัชญาอิสลาม ปรัชญาคริสต์และปรัชญาสากลระบบใดๆ ร่วมด้วยก็ได้ แต่สิ่งสำคัญคือ การเข้าใจพื้นฐานความคิดของคนไทยที่ไม่ได้สนใจจะสร้างความคิดอย่างเป็นระบบ แต่มักจะรับระบบความคิดต่างๆ เข้ามาเพื่อใช้อธิบาย-สาธยายในสิ่งที่สนใจ ยิ่งอธิบายได้ดีก็จะได้รับความนิยม ทั้งนี้ อภิปรัชญาของปรัชญาไทยที่น่าสนใจที่สุดคือ ขวัญ ซึ่งไม่ใช่จิตและไม่ใช่สสาร แต่เป็นองค์ประกอบของชีวิต ในขณะเดียวกัน ขวัญอาจมองได้ว่าเป็นระดับคุณภาพของปัญญา (สติ) ของมนุษย์ Continue reading “foundation of Thai philosophy”

แบ่งปัน

แบ่งปัน

อ.ดร.เอนก สุวรรณบัณฑิต

ปรัชญาแห่งการแบ่งปัน

แบ่งปัน ตามพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ.2554 ให้ความหมายว่า “แบ่งส่วนให้บ้าง แบ่งให้บางส่วน” ทั้งนี้ ความหมายตรงกันกับภาษาอังกฤษว่า distribute, allot, apportion, parcel out, share out เป็นต้น จากความหมายทางภาษานี้แสดงให้เห็นว่า แบ่งปันมีความหมายโดยนัยได้หลากหลายไม่น้อย Continue reading “แบ่งปัน”

การพัฒนาคุณภาพชีวิตตามหลักปรัชญาหลังนวยุคสายกลาง

การพัฒนาคุณภาพชีวิตตามหลักปรัชญาหลังนวยุคสายกลาง

พ.อ.ดร.ไชยเดช แก่นแก้ว

คำตอบทางปรัชญาสำหรับปรัชญาความสุขในปัจจุบันโดยการใช้วิจารณญาณด้วยกระบวนทรรศน์ปรัชญาที่เป็นความเชื่อพื้นฐานที่มีในจิตใจของมนุษย์ทุกคน เป็นสมรรถนะเข้าใจและเชิญชวนให้เจตจำนงตัดสินใจตามเกณฑ์วิทยาของกระบวนทรรศน์นั้น ผู้ที่อยู่ในกระบวนทรรศน์ใดย่อมมีทัศนคติต่อแง่มุมต่างๆ ของชีวิต ค่านิยม การพัฒนาวัฒนธรรมและอารยธรรมของมนุษยชาติที่สอดคล้องกับกระบวนทรรศน์ปรัชญานั้น ย่อมได้คำตอบใหม่ที่ว่ากระบวนทรรศน์ปรัชญาหลังนวยุคสายกลางมีมุมมองว่า

การพัฒนาคุณภาพชีวิตเป็นสารัตถะของกระบวนทรรศน์ปรัชญาหลังนวยุค

Continue reading “การพัฒนาคุณภาพชีวิตตามหลักปรัชญาหลังนวยุคสายกลาง”

ความดีงามกับความสุขแท้ตามความเป็นจริง

ความดีงามกับความสุขแท้ตามความเป็นจริง

หากยอมรับว่า มนุษย์มีองค์ประกอบพื้นฐาน 2 ส่วน คือ กายและจิต ความสุขแท้ตามความเป็นจริงของมนุษย์มีทรรศนะที่แตกต่างกัน  สำหรับบริบทวัฒนธรรมไทย ความดีงามที่ให้ความสุขแก่ชีวิต ในทรรศนะของพระพุทธศาสนา ความสุขหรือประโยชน์ในการกระทำความดี มี 3 ประการ คือ ประโยชน์ขั้นตาเห็น ประโยชน์ขั้นเลยตาเห็น และประโยชน์ขั้นจุดหมายสูงสุด

Continue reading “ความดีงามกับความสุขแท้ตามความเป็นจริง”

ความงามในวัฒนธรรมไทย

ความงามในวัฒนธรรมไทย

ในเรื่อง “ความงาม”  วัฒนธรรมไทยยอมรับเอาแนวคิดของพระพุทธศาสนา มุมมองในเรื่องสังคม มองว่าเป็นที่รวมตัวของบุคคลและกลุ่มบุคคลอย่างหลากหลาย ด้วยเหตุนี้สังคมจึงมีความแตกต่างกัน ทั้งในด้านความสามารถในการตีความ การสื่อสาร และการทำความเข้าใจ ดังนั้นในการสื่อสารเพื่อให้เกิดการปฏิบัติต้องที่บุคคล เพราะว่าบุคคลที่เป็นปัจเจกสามารถแบ่งออกได้ 4 กลุ่ม

Continue reading “ความงามในวัฒนธรรมไทย”

แนวคิดจากพระพุทธศาสนา

แนวคิดจากพระพุทธศาสนา

แนวคิดจากพระพุทธศาสนา

สาโรจ บัวศรี (กิติมา ปรีดาดิลก,ม.ป.ป.) ได้สรุปแนวคิดของพระพุทธศาสนาเปรียบเทียบไว้กับระบบปรัชญาไว้ดังนี้ 1) อภิปรัชญา (Metaphysics) ถือว่าเป็นเรื่องเกี่ยวกับชีวิตหรือโลก หรือปรากฏการณ์ทางพุทธศาสนาเรียกว่า ไตรลักษณ์ ชีวิตและโลกล้วนไม่มีตัวตน 2) ญาณวิทยา (Epistemology) ถือว่ามนุษย์เกิดความรู้จากผัสสะ ด้วยสัญญา ทิฏฐิ และญาณ 3) คุณวิทยา (Axiology) ความดี ความงามและความเป็นจริงนั้นอยู่ที่วินัยบัญญัติ ธรรมวิภาค และ คิหิปฏิบัติ เป็นต้น

Continue reading “แนวคิดจากพระพุทธศาสนา”

กระบวนทรรศน์หลังนวยุคกับการศึกษา

กระบวนทรรศน์หลังนวยุคกับการศึกษา

cover PE

กระบวนทรรศน์หลังนวยุค

หลังสงครามโลกครั้งที่ ๒  มีนักวิเคราะห์สังคมและการเมืองมากมาย  พยากรณ์ถึงอนาคตของมนุษยชาติ  ส่วนมากได้พยากรณ์ว่าจะเกิดสงครามล้างโลกด้วยเหตุผลต่าง ๆ กัน  ที่รู้จักกันดีที่สุดก็คือหนังสือ The Clash of Civilization เขียนโดย Huntington ที่ให้ข้อคิดว่า ทางรอดของมนุษยชาติคือ การปรับเปลี่ยนกระบวนทรรศน์  ซึ่งผู้เขียนได้วิเคราะห์ไว้ในงานวิจัยที่เกี่ยวข้องแล้ว

Continue reading “กระบวนทรรศน์หลังนวยุคกับการศึกษา”