ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงอปท. (18)

คนค้ำประกันซวยหรือเสียสละ เห็นมีความพยาายามมากมายที่จะนิยามให้ได้รัฐธรรมนูญที่ดี มีความคิดเห็นเสนอกันหลากหลายซึ่งก็ดีๆ ทั้งนั้นก็อยากจะสรุปเป็นหลักการเชิงปรัชญาไว้บ้าง กฎหมายคือ กติกาของสังคม เหมือนกติกาฟุตบอลมีไว้สำหรับให้การเล่นฟุตบอลเป็นการแสดงความสามารถของนักกีฬาและให้ความบันเทิงแก่ผู้ชมความสามารถ หากกติกาเคร่งครัดหยุมหยิมมากเกินไป แม้จะสามารถแสดงความสามารถของผู้เล่นได้ชัดเจน แต่ก็ไม่เปิดช่องโหว่ให้ใช้ไหวพริบได้เลย ผู้ชมก็คงไม่รู้สึกสนุกสนานและบันเทิงเท่าที่ควร และถ้าเปิดช่องโหว่จนผู้เล่นรู้สึกคุ้มที่จะเล่นผิดกติกา ก็คงไม่เปิดโอกาสให้ผู้เล่นได้แสดงฝีไม้ลายมือได้มากนักและตัดสินความเก่งได้ยาก เพราะผู้เล่นจะมุ่งแต่จะหาทางเอาเปรียบกันจากการเสี่ยงผิดกติกา กฎหมายคือ กติกาการอยู่ร่วมกันในสังคมเดียวกัน ก็เช่นกัน หากมีช่องโหว่ให้เอาเปรียบกันได้จนน่าเกลียด คนไม่กลัวความน่าเกลียดก็จะจ้องใช้ช่องโหว่เพื่อการได้เปรียบแทนการสร้างสรรค์ด้วยฝีมือ และหากปิดช่องโหว่มากไปจนกระดิกตัวไม่ได้เลย สังคมนั้นจะขาดการสร้างสรรค์อย่างมหันต์ ทางสายกลางที่พอดิบพอดีเป็นสิ่งพึงปรารถนาอย่างยิ่ง รัฐธรรมนูญเป็นเพียงนโยบายแห่งกติกา ไม่ควรยาวยืดยาดจนดูเหมือนทำหน้าที่เป็นกฎหมายเสียเอง รัฐธรรมนูญจึงควรยาวเท่าที่จำเป็น และสั้นเท่าที่ต้องการ คือไม่สั้นเกินไปจนไม่ครอบคลุม… Read more “ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงอปท. (18)”

ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงอปท. (17)

กฎหมายที่ไม่เข้าข่ายธรรมาภิบาล กฎหมายตามกระบวนทรรศน์ที่ 1 ไม่เข้าข่ายธรรมาภิบาล กระบวนทรรศน์ที่ 1 เป็นกระบวนทรรศน์ของมนุษย์ดึกดำบรรพ์ที่ไม่มีอะไรเป็นที่พึ่งนอกจากเบื้องบน ดังนั้นเมื่อเชื่อว่าอะไรเป็นพระประสงค์ของเบื้องบนแล้วต้องยอมรับโดยไม่มีเงื่อนไข จึงมักเสี่ยงถูกผู้ฉลาดเหนือเมฆแอบอ้างว่าเป็นกระบอกเสียงของเบื้องบนโดยที่จริงๆแล้วไม่ใช่ ดังนั้นในปัจจุบันจึงใช้หลักทดสอบว่าถ้าเป็นน้ำพระทัยของเบื้องบนจริงต้องเสริมการพัฒนาคุณภาพชีวิตสำหรับโลกหน้าเท่านั้น หลังยุคดึกดำบรรพ์มาแล้วเราเชื่อว่าเบื้องบนต้องการให้มนุษย์คิดช่วยตนเองสุดความสามารถ โดยใช้หลักปรัชญาสอนกันและกันให้พัฒนาตัวเอง และรู้จักออกกฎหมายควบคุมกันเองอย่างมีเหตุผล ศาสนาควรเป็นส่วนเสริมด้วยศรัทธาต่อโลกหน้าและเพื่อโลกหน้าเท่านั้น กฎหมายตามกระบวนทรรศน์ดึกดำบรรพ์นั้นคืออย่างไร คือกฎหมายที่อ้างว่าตัวบทกฎหมายปกครองประเทศทุกข้อได้รับมาจากเบื้องบน เช่น กฎหมายพระมนูของอินเดีย กฎหมายฮัมมูราบีที่อ้างว่ากษัตริย์ฮัมมูราบีของเมโสโปเตเมียได้ขึ้นไปบนภูเขาเพียงพระองค์เดียวเพื่อรับกฎหมายมาปกครองชาวเมโสโปเตเมียจากเทวราชทามัช (Tamash) กษัตริย์สมบูรณาญาสิทธิราชจึงอ้างอำนาจและหน้าที่ปกครองด้วยอำนาจเด็ดขาดเพื่อให้ทุกอย่างเป็นไปตามทุกตัวบทที่ได้รับมา กฎหมายโมเสส (Mosaic Law) ก็เช่นเดียวกันเชื่อว่าโมเสสขึ้นไปบนภูเขาซีไนคนเดียวเพื่อรับกฎหมายหลักมาจากพระยาห์เวห์ซึ่งเป็นพระเจ้าสูงสุดแต่องค์เดียวในความสำนึกของชาวยิวขณะนั้น การรับเพียงกฎหมายหลักมาเช่นนี้ย่อมสะดวกสำหรับโมเสสที่จะอ้างว่ามีสิทธิ์ออกกฎหมายเพิ่มเติมอย่างไรก็ได้เพื่อช่วยให้บังคับบัญชาได้ผลตามเป้าหมาย การปกครองที่ใช้กฎหมายอย่างนี้เป็นประมวลกฎหมายแห่งชาติเรียกว่าการปกครองในระบอบเทวาธิปไตย… Read more “ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงอปท. (17)”

ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง วารสาร อปท. (16)

ชาวซูโจวรู้จักทำดีมีสุข เมื่อต้นเดือนธันวาคมที่แล้ว ปุ๊บปั๊บฉุกละหุก มีคนชวนไปทัวร์สุขภาพที่เซี่ยงไฮ้และซูโจว ประเทศจีน เขาว่ารับรองสนุกมากและอิ่ม 2 เมืองนี้ยังไม่เคยไปจึงอยากไป ประเดี๋ยวตายเสียก่อนจะได้ไป นี่เป็นเหตุผลใหญ่ที่ทำให้อยากไป ส่วนเรื่องสุขภาพนั้นก็คิดวางแผนไว้ว่า จะฟังหูไว้หู เพราะสมัยนี้มีโครงการสุขภาพเยอะแยะ อยู่กับบ้านก็มีผู้นำมาเสนอจนต้องเลือกเฟ้นอย่างระมัดระวัง ที่จริงของจีนก็เรียนและปฏิบัติจี้กงอยู่แล้ว ก็รู้สึกว่าดี คิดว่าน่าจะพอแล้ว เกินกว่านั้นคิดว่าเป็นส่วนเกิน เช่น โสม ถั่งเช่า มิบังอาจ เพราะสูงเกินไป ก็คิดอยากจะหาข้อมูลเรื่องทำดีมีสุขมากกว่า แต่ไม่น่าจะมีวี่แววเรื่องนี้ในประเทศคอมมิวนิสต์ สรุปก็คืออยากได้เห็นเซี่ยงไฮ้ก่อนตายเท่านั้น อย่างอื่นไม่สนดีกว่า… Read more “ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง วารสาร อปท. (16)”

ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง อปท. (15) สังคมธรรมาภิบาล

ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงอปท. (15) ศาสตราจารย์กีรติ บุญเจือ สังคมธรรมาภิบาล รู้สึกซาบซึ้งใจมากที่เมื่อวันที่5พฤศจิกายน พ.ศ.2558 ท่านนายกรัฐมนตรีของเราได้ประกาศนโยบายธรรมาภิบาลครบวงจรเสียทีว่า เราจะแก้ปัญหาความทุจริตด้วยการปราบปรามด้วยกฎหมายเพียงอย่างเดียวไม่พอแล้ว เราจะต้องทำ 3 อย่างไปพร้อมๆกัน คือ ป้องกัน ปราบปรามและสร้างจิตสำนึกด้วยการอบรม ครับใช่แล้วครับ สร้างจิตสำนึกนั้นจะสอนและออกประกาศนียบัตรให้เท่านั้นก็ยังไม่พอด้วยเพราะโสเครติส เพลโทว์และแอเริสทาทเถิลพูดเป็นเสียงเดียวกันว่า Virtue is unteachable คุณธรรมนั้นสอนกันไม่ได้ คือไม่พอนั่นเอง แต่ต้องอบรม(educate)กันอย่างไม่หยุดหย่อน หยุดเมื่อไรคืนตัวกลับคืนสภาพเดิมเมื่อนั้น ขอให้เริ่มโครงการอบรมกันอย่างเป็นล่ำเป็นสันจริงจังและต่อเนื่องกันเสียทีเถอะครับ ต้องอบรมอะไรกันบ้างน่ะหรือครับ… Read more “ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง อปท. (15) สังคมธรรมาภิบาล”

ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง วารสาร อปท. ตอนที่ 13

ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง อปท. (13) กีรติ บุญเจือ ความหมายของ Sufficiency “พอ”ย่อมาจากพอแล้ว ไม่ยอมให้มีน้อยกว่านี้ ไม่ต้องการภาวะด้อยพัฒนา(under-development)ไม่ต้องการภาวะด้อยโอกาส  ไม่ต้องการความขาดแคลนต้องขอความช่วยเหลืออย่างไม่รู้จบสิ้น หากยังไม่พอตามพระราชปณิธานก็ต้องคิดอ่านช่วยกันจัดหาให้ทุกคนมีพอให้จงได้ส่วนคำว่า “เพียง”ย่อมาจากเพียงแค่นี้ ไม่ต้องการมากกว่านี้ ไม่ต้องการความเป็นเกินจริง(no hyper-reality)  ไม่ต้องการความสุขจากโลกมายาที่เกินจำเป็น เพราะมันไม่ใช่ความสุขแท้ตามความเป็นจริงของมนุษย์ผู้มีปัญญา หากรู้ตัวว่ามีเกินไปแล้วก็ต้องช่วยกันขจัดอย่างชอบธรรม มีความสุขแท้ได้ตาม๘๔พระบรมราโชวาทแหละดีที่สุด เพราะจะสามารถครองตน ครองคน ครองงานตามเป้าหมายเชิงปรัชญาที่ทรงพระราชทานไว้ณวันขึ้นครองราชสมบัติว่า “เราจะครองแผ่นดินโดยธรรม เพื่อประโยชน์สุขแห่งมหาประชาชนชาวสยาม” ดังนั้น “พอเพียง”รวมกันจึงหมายความว่า… Read more “ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง วารสาร อปท. ตอนที่ 13”

ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง วารสาร อปท. ตอนที่ 12

ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง อปท. (12)  กีรติ บุญเจือ ราชปรัชญากำราบความเป็นเกินจริง โบดริยาร์(Jean Baudrillar) เป็นนักปรัชญาทันสมัยคนหนึ่งของฝรั่งเศส เรียกโลกมายาที่ผู้ทรงอิทธิพลสร้างขึ้นหลอกชาวโลกปัจจุบันว่า “โลกแห่งความเกินจริง” (world of hyper-reality)  นักคิดทันสมัยคือผู้เห็นกลลวง จึงต้องช่วยกันปลดเปลื้องชาวโลกจากสภาพมายาดังกล่าว เพื่อมีสติยึดมั่นอยู่กับความเป็นจริง(reality)อย่างมีสติ โดยสร้างกรอบความคิดขึ้นมาใหม่ (the new paradigm) เป็นกรอบที่ 5 ล่าสุดของมนุษยชาติ ผมได้สำรวจพินิจพิเคราะห์อย่างถี่ถ้วนแล้วพบว่า พระราชดำริเศรษฐกิจพอเพียงเป็นปรัชญาทันสมัยที่เข้ากรอบกระบวนทรรศน์5และช่วยเสริมกระบวนทรรศน์5 ของโลกได้อย่างมีคุณค่า… Read more “ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง วารสาร อปท. ตอนที่ 12”

ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง วารสาร อปท. ตอนที่ 11

ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง วารสาร อปท (11) กีรติ บุญเจือ ราชปรัชญาอยู่ในกรอบของปรัชญาที่ทันสมัยที่สุดระดับโลก นักปรัชญาและนักคิดทั้งหลายระดับโลกเห็นพ้องต้องกันว่า ปรัชญาที่ทันสมัยที่สุดระดับโลกขณะนี้คือปรัชญาที่ไม่ยึดมั่นถือมั่น (philosophy of detachment) ซึ่งในพระไตรปิฎกมีกล่าวไว้ในวิภัชชวาท(พระพรหมคุณาภรณ์, พุทธธรรม, 708)  พระไตรปิฎกเรียกความยึดมั่นถือมั่นว่า อลีนะ (ดู ทิฐิสูตร) ซึ่งนิยามไว้ว่าได้แก่การถือคติว่า “อิทเมวสจฺจํโมฆมํญญํ” นี้แลจริง อย่างอื่นโมฆะหมด อนาลีนะความไม่ยึดมั่นถือมั่น เป็นคติที่ตรงกันข้ามกับอลีนะ จึงนับได้ว่าเป็นผลหรือเป้าหมายของปรัชญาวิภัชชวาท ซึ่งนักคิดตะวันตกเรียกเป็นหลายชื่อตามสถานการณ์ต่างๆ… Read more “ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง วารสาร อปท. ตอนที่ 11”