ชีวิตที่มีความสุข

อ.ดร.สิริกร อมฤตวารินน

มนุษยชาติแสวงหาความสุขในการมีชีวิตที่สุขสบาย

การมีชีวิตที่มีความสุขเป็นความคิดแรกสุดของมนุษย์ เพราะต้องทนทุกข์กับสิ่งแวดล้อมมาอย่างยากลำบาก อะไรที่ทำให้มีความสุขได้มนุษย์จึงพากันแสวงหามาใช้มาเสริมเพิ่มเติมกับตัวเพื่อให้ตัวเองมีความสุขที่ดี เมื่อขยับฐานะตัวเองมาเป็นพอกินพอใช้ นอกจากปัจจัย 4 ที่มีแล้ว ความอยากทำให้ต้องหาอุปกรณ์อำนวยความสะดวกสบายต่าง ๆ มาทำให้ตนเองมีความสุขเพิ่มขึ้น ความคิดเช่นนี้พัฒนามาจนกระทั่งนักปรัชญายุคโบราณได้ยกให้เห็นว่า ความดีได้แก่ การได้ใช้ชีวิตในโลกนี้อย่างฉลาดให้ได้เปรียบที่สุดจนพอใจ โดยมีสำนักปรัชญาต่างก็พากันเห็นด้วยและขยายออกจนเป็นลัทธิสำคัญ คือ ลัทธิซาฟฟิสม์ ลัทธิรตินิยม ลัทธิเอพพิคิวเริส  ทั้งสามลัทธิเน้นการหาความสุข โดยถือเป็นเป้าหมายสูงสุดในชีวิตมนุษย์ อะไรที่เป็นความสุขคือความดีทั้งสิ้น โดยความสุขและความสำราญเป็นสิ่งประเสริฐสูงสุด ด้วยปรัชญานี้ทำให้มนุษย์มีความปรารถนาต่อการมีชีวิตที่สุขสบาย ซึ่งแบ่งออกได้เป็น 3 รูปแบบ Continue reading “ชีวิตที่มีความสุข”

สันโดษของปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง

อ.ดร.สิริกร อมฤตวาริน

มุมมองหนึ่งของปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงเน้นความพอเพียงจนถึงระดับสันโดษ สันโดษ แปลว่า ยินดี พอใจ อิ่มใจ สุขใจ กับของของตน จึงมีความหมายที่ครอบคลุมถึงการรู้จักพอ รู้จักประมาณตน  ความสันโดษเป็นมงคลข้อที่ 24 ในมงคล 38 ประการ โดยพุทธศาสนาชี้ว่ามงคลเป็นเหตุแห่งความสุข ความก้าวหน้าในการดำเนินชีวิต  ความสุขอันเกิดจากความสันโดษนั้น เราไม่ต้องแสวงหาอะไรนอกตัวเรา ไม่ต้องทำอะไรพิเศษไปกว่าสิ่งที่เราทำทุกวันนี้ ทุกสิ่งทุกอย่างเหมือนเดิม เราเพียงแต่เปิดใจให้กว้าง ยอมรับความจริงตามธรรมชาติ ด้วยจิตใจที่เป็นธรรม แล้วยินดีพอใจในสิ่งที่มี ที่เป็น ที่หามาได้ด้วยความซื่อสัตย์สุจริต รู้จักคิดดี คิดถูก  และการตีความสันโดษอย่างถูกต้องจะนำไปสู่ความสุขแท้ ซึ่งไม่เท่ากันกับ การพอใจอยู่คนเดียว  (ปวิวิตตะ) ไม่เรียกสันโดษ  หรือส่วนการไม่ทำอะไร  (โกสัชชะ) พระพุทธเจ้าไม่ได้สอนให้คนเกียจคร้านท้อถอย ไม่ขยันหมั่นเพียรในการทำหน้าที่การงาน ซึ่งเป็นอุปสรรคขวางกั้นความเจริญ ดังนั้น ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงย่อมมุ่งไปสู่ความสุขแท้คือ ความสุขสันโดษนั่นเอง Continue reading “สันโดษของปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง”

แบ่งปัน

อ.ดร.เอนก สุวรรณบัณฑิต

ปรัชญาแห่งการแบ่งปัน

แบ่งปัน ตามพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ.2554 ให้ความหมายว่า “แบ่งส่วนให้บ้าง แบ่งให้บางส่วน” ทั้งนี้ ความหมายตรงกันกับภาษาอังกฤษว่า distribute, allot, apportion, parcel out, share out เป็นต้น จากความหมายทางภาษานี้แสดงให้เห็นว่า แบ่งปันมีความหมายโดยนัยได้หลากหลายไม่น้อย Continue reading “แบ่งปัน”

ความสุขคือการมีผลประโยชน์สูงสุด

อ.ดร.สิริกร อมฤตวาริน

มนุษย์โดยทั่วไปย่อมต้องการชีวิตที่มีความสุข ความสะดวกสบาย จากนั้นย่อมต้องการให้มีความสุขสะดวกสบายให้นานที่สุด จึงต้องการความมั่งคั่ง ความมั่นคง ดังนั้น ย่อมต้องพิจารณาว่าเมื่อได้ลงแรงทำสิ่งได้ย่อมต้องประเมินแล้วว่าได้ผลตอบแทนที่จะกลับมาแก่ตนเองคุ้มค่าหรือมากที่สุด ความสุขเช่นนี้ เมื่อมองตามรตินิยมและประโยชน์นิยมแล้ว ก็คือ ความสุขในการได้รับผลประโยชน์สูงสุดและผลประโยชน์สูงสุดนั้นก็คือการได้ถือครองทรัพย์สินเป็นส่วนตน Continue reading “ความสุขคือการมีผลประโยชน์สูงสุด”

ปรัชญาศึกษา: บทที่ 10 ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง

ความเป็นมา

พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดช รัชกาลที่ 9 ทรงเห็นว่าแนวทางการพัฒนาประเทศไทยที่เน้นการขยายตัวทางเศรษฐกิจเป็นหลักแต่เพียงอย่างเดียวอาจจะเกิดปัญหาได้ การพัฒนาประเทศในช่วงระยะเวลากว่าเกือบครึ่งศตวรรษนี้ ได้สร้างความเจริญทางวัตถุอย่างมาก โดยเฉพาะอย่างยิ่งระบบโครงสร้างพื้นฐาน ซึ่งถือเป็นปัจจัยสำคัญของการพัฒนาประเทศ อย่างไรก็ตาม ภายใต้กระบวนการพัฒนาที่ขาดสมดุลและขาดการพิจารณาปัญหาอย่างเป็นองค์รวม ทำให้การพัฒนาในส่วนอื่นไม่สามารถก้าวทันความเจริญทางวัตถุ Continue reading “ปรัชญาศึกษา: บทที่ 10 ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง”

ความเหลื่อมล้ำจากรุ่นสู่รุ่น

โจเซฟ สติกลิตซ์ (Joseph Stiglitz, born 1943) นักเศรษฐศาสตร์รางวัลโนเบลปี 2001 เสนอมุมมองต่อการมีชีวิตที่ดีไว้ในเชิงกระทบกระเทียบว่า

“การเลือกที่สำคัญที่สุดในชีวิตของเราคือ การเลือกเกิดมาในพ่อแม่ ที่มีสถานภาพทางเศรษฐกิจสังคมเพียงพอที่จะสนับสนุนให้เราเป็นคนที่มีศักยภาพอย่างที่เราควรมี”

Continue reading “ความเหลื่อมล้ำจากรุ่นสู่รุ่น”

สอนคุณธรรมอย่างไรให้ธำรงสามัคคี

kirti

ศ.กีรติ บุญเจือ (2550, 2559) :

การหาเนื้อหาคุณธรรมจริยธรรมมาสอนกันตามอัธยาศัยนั้นไม่ยากขอให้มีอุดมการณ์อยู่ในใจ ก็หาเนื้อหาตอบสนองได้มากมาย มีผู้มุ่งมั่นทำการมากมายหลายรูปแบบแล้วทั้งที่ทำกันในแต่ละศาสนาและที่ทำร่วมกันระหว่างศาสนา ทั้งที่ทำกันในแต่ละอุดมการณ์และรวมหลายอุดมการณ์ แต่ทำอย่างไรจึงส่งเสริมสามัคคีและธรรมาภิบาลไปด้วยในตัวอย่างแท้จริง

หลังจากถกเถียงกันอย่างถึงพริกถึงขิง จึงได้ผลสรุปออกมาว่า เราต้องเริ่มจาก

คุณธรรมจริยธรรมแห่งความเป็นมนุษย์

โดยสร้างความสำนึกให้คนไทยทั้งชาติเสียก่อนว่า ทุกคนเป็นคนก่อนจะนับถือศาสนาและการเข้าสู่ฐานะใดในสังคม เราจึงต้องเริ่มจากการสอนให้คนไทยทุกคนตระหนักเสียก่อนว่าทุกคนเป็นคน มีคุณธรรมจริยธรรมกำกับเพื่อการเป็นพลเมืองไทยที่อยู่ร่มเย็น

เป็นสุขกับเพื่อนร่วมชาติ ให้ต่างก็มีความสุขด้วยกัน มิฉะนั้นเขาจะไม่ใช่คนที่พึงประสงค์และคนไทยที่พึงประสงค์ ศาสนิกที่พึงประสงค์และมืออาชีพที่พึงประสงค์

ข้อเท็จจริงยืนยันต่อไปว่า คนไทยส่วนมากมีศาสนาประจำใจ จึงเป็น คน+ศาสนา เป็น คนมีศาสนา มีศาสนาต่อยอดความเป็นคน ศาสนาเสริมความเป็นคน เพราะศาสนาแต่ละศาสนา ต่างก็มีหลักศีลธรรม ที่จูงใจให้ ผู้มีศรัทธานำไปปฎิบัติ จนเกิดความสุขกายสุขใจ ตามแนวทางที่มี ผู้ได้ปฎิบัติไว้เป็นตัวอย่างมากมายแล้วในอดีต ซึ่งต่างก็ได้บรรลุเป้าหมายของชีวิตอย่างน่าภูมิใจ และมี คุณค่า ศีลธรรมของแต่ละศาสนาจึงเป็นวาระต่อยอดของคุณธรรมจริยธรรมแห่งความเป็น มนุษย์ ที่พลเมืองไทยทุกคนมีร่วมกันไม่ว่าจะนับถือศาสนาใดก็ตาม

แค่นี้ยังไม่พอ คนไทยทุกคนยังมีฐานะใดฐานะหนึ่งในสังคมไทย และสังคมโลก ด้วยฐานะดังกล่าว เขามีโอกาสทำตัวให้มีคุณค่า โดยให้บริการแก่เพื่อนร่วมชาติตามความรู้ความสามารถและพรสวรรค์ของตน แต่ละฐานะในสังคม+ศาสนาที่แต่ละคนมีศรัทธา+คุณธรรมจริยธรรมแห่งความเป็นคน ผลลัพธ์ก็ออกมาเป็นคุณธรรมจริยธรรมของคนไทยแต่ละคนที่ มีความเป็นคนเป็นฐาน เสริมด้วยศีลธรรมของศาสนาที่ตนมีศรัทธา ค้ำจุนด้วยจรรยาบรรณแห่งอาชีพ ด้วยวิธีนี้สมานฉันท์จะเกิดขึ้นในสังคมไทยโดยอัตโนมัติ และหากได้ผู้นำที่มีจรรยาบรรณครบถ้วนประจำตำแหน่ง ธรรมาภิบาลก็จะเป็นบรรยากาศห่อหุ้มผืนแผ่นดินไทย ภายใต้บารมีของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดช ที่ได้ทรงประทานปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงไว้เป็นประการแรกแห่งคุณธรรม

Continue reading “สอนคุณธรรมอย่างไรให้ธำรงสามัคคี”