เหตุผลหรืออารมณ์

อ.ดร.เอนก สุวรรณบัณฑิต … ลัทธิปัญญานิยมเน้นว่าถ้าจุดหมายปลายทางชีวิตมนุษย์อยู่ที่ความสุขแล้ว มนุษย์ก็มีค่าเสมอกับสัตว์ เพราะสัตว์ก็แสวงหาความสุข แต่ด้วยความสามารถในการใช้เหตุผลเพื่อแสวงหาความจริงนั้นเองที่เป็น คุณสมบัติทำให้มนุษย์ต่างจากสัตว์  ความสุขจึงมี 2 ระดับ คือ 1) ความเพลิดเพลิน  ความสุขระดับการรับรู้เกี่ยวกับโลกภายนอก เช่น การรับรู้ในรสอาหาร  ความพอใจทางประสาทสัมผัส การรับรู้ในระดับนี้ ทำให้มนุษย์แสวงหาความสุขสำราญได้มากขึ้น เป็นความสุขระดับเดียวกันกับสัตว์ทั้งหลาย  และ 2) ความสุขที่เกิดจากกิจกรรมทางปัญญาเป็นความสุขที่เป็นผลจากการปฏิบัติคุณธรรมของบุคคล

บุคลิกภาพคือภาคแสดงของจิตใจ

อ.ดร.เอนก สุวรรณบัณฑิต … มนุษย์มีพลังที่สำคัญอย่างหนึ่งคือ พลังคิด (mental powers) ยิ่งมีพลังที่ทำให้คิดได้ไว คิดได้เฉียบแหลม คิดได้ถูกต้อง ก็จะสามารถทะลุทะลวงอุปสรรคต่างๆ ในบททดสอบแห่งชีวิตได้

Philosophy of Knowledge

อ.ดร.เอนก สุวรรณบัณฑิต … เมื่อกล่าวถึง “ปรัชญาความรู้” ย่อมทำให้ย้อนนึกไปถึงศาสตร์สำคัญคือ ญาณวิทยา (epistemology) ที่เป็นวิชาว่าด้วยความรู้ หรือที่ฝ่ายนักปรัชญาในยุคใหม่เรียกว่า ทฤษฎีความรู้ (theory of knowledge) สิ่งที่สนใจในวงรอบความคิดนี้ย่อมไม่พ้นขอบเขตการศึกษาของญาณวิทยา ทั้งนี้ย่อมศึกษาผ่านประวัติศาสตร์การวิวัฒนาการของวิชาการความรู้ (science of knowledge) ในฐานะบริบทเชิงมโนทรรศน์ของความรู้ (conceptual context of knowledge) ในแต่ละยุค แต่ละกระบวนทรรศน์ความคิด (paradigm of thought)… Read more “Philosophy of Knowledge”

Vitalism

แทนที่จุดที่เริ่มต้นนั้นจะเป็นจิตที่ไม่สมบูรณ์อะไรต่างๆ เราไม่ต้องคิด โดยคิดแต่ว่า ในโลกนี้มีชีวิต มีพืช มีอะไรต่างๆ และก็มีพลัง พลังที่จะก้าวไปข้างหน้า

paradigm of thought

พัฒนาการทางปัญญาของมนุษย์ชาติพิจารณาได้ตามการเปลี่ยนยุคของปรัชญา มนุษย์ในแต่ละกระบวนทรรศน์จะมีความเชื่อที่เป็นพื้นฐานแห่งยุค แต่ละยุคแต่ละสมัยก็แตกต่างกันไป