ความสุขคือการมีผลประโยชน์สูงสุด

อ.ดร.สิริกร อมฤตวาริน

มนุษย์โดยทั่วไปย่อมต้องการชีวิตที่มีความสุข ความสะดวกสบาย จากนั้นย่อมต้องการให้มีความสุขสะดวกสบายให้นานที่สุด จึงต้องการความมั่งคั่ง ความมั่นคง ดังนั้น ย่อมต้องพิจารณาว่าเมื่อได้ลงแรงทำสิ่งได้ย่อมต้องประเมินแล้วว่าได้ผลตอบแทนที่จะกลับมาแก่ตนเองคุ้มค่าหรือมากที่สุด ความสุขเช่นนี้ เมื่อมองตามรตินิยมและประโยชน์นิยมแล้ว ก็คือ ความสุขในการได้รับผลประโยชน์สูงสุดและผลประโยชน์สูงสุดนั้นก็คือการได้ถือครองทรัพย์สินเป็นส่วนตน Continue reading “ความสุขคือการมีผลประโยชน์สูงสุด”

การตีความด้วยครอบฟ้าวัฒนธรรม

อ.ดร.รวิช ตาแก้ว

การตีความ “คำ” ด้วยข้อมูลเชิงวัฒนธรรมนำไปสู่การสรุปตามความเข้าใจของผู้ตีความ เป็นครอบฟ้าความรู้ของผู้ตีความ  ถ้าการตีความคลาดเคลื่อนก็จะนำไปสู่การสรุปเพื่อเข้าใจที่คลาดเคลื่อนไปด้วย ข้อมูลส่วนย่อยที่นำใช้เป็นข้อมูลพื้นฐานทางความคิดจึงต้องตระหนักถึงความสำคัญในการสืบค้นข้อมูลที่สอดคล้องกับทรรศนะของเกิทช์ (Clifford J Geertz, 1926-2006) ที่กล่าวว่า วัฒนธรรมเป็นสัญญะชุดหนึ่งที่กำหนดกรอบชีวิตที่สังคมนั้นพอใจร่วมกัน ดังนั้น การตีความใดๆ จึงเป็นผลผลิตทางวัฒนธรรม จึงเป็นการตีความสัญญะที่ถูกสื่อความหมายไว้กับสิ่งนั้น ดังนั้น ข้อมูลส่วนย่อยของวัฒนธรรมที่นำมากล่าวไว้จึงเป็นเสมือนครรลองทางความคิดที่นำไปสู่กรอบความคิดที่อยู่เบื้องหลังของความคิดดังกล่าว เพราะภาษาไม่จำเป็นต้องแสดงเหตุผลเสมอไป ซึ่งความคิดและความเข้าใจไม่จำเป็นต้องอยู่ในขอบข่ายของเหตุผลทุกครั้งเช่นกัน Continue reading “การตีความด้วยครอบฟ้าวัฒนธรรม”

Gaia Hypothesis

อ.ดร.เอนก สุวรรณบัณฑิต

มนุษย์โบราณเชื่อว่า โลกมีกฎเกณฑ์และกฎเกณฑ์นั้นตายตัว ทำให้เกิดความเชื่อมั่นต่อโลกธรรมชาติ และเชื่อว่าธรรมชาติไม่ล้มเหลว แต่เมื่อโลกในยุคปัจจุบันมีปัญหาภัยพิบัติมากมาย ผู้ที่เชื่อว่าโลกมีกฎเกณฑ์ไม่เพียงจะยังเชื่ออยู่ แต่ยังได้พัฒนาไปสู่แนวคิด “การดำเนินไปอย่างปกติของโลก” แนวคิดนี้ได้รับการตั้งมโนคติใหม่ โดยพัฒนามาจากทฤษฎีทางนิเวศวิทยาสมัยใหม่ ในชื่อ พระแม่ธรณี (Mother Gaia, Mother Earth) ซึ่งเป็นเทพตามเทววิทยากรีก พระแม่ธรณีเป็นผู้ให้กำเนิดโลกและจักรวาลทั้งหมด โดยตั้งเป็น “สมมติฐานไกอา” (Gaia hypothesis)    Continue reading “Gaia Hypothesis”

การอบรมจิตสำนึกด้วยหลักของเหตุผลเป็นแต่เรื่องของผลประโยชน์

พจนา มาโนช

การอบรมรมจิตสำนึกต่างๆ มักยกหลักเหตุผลมาใช้เป็นเนื้อหาหลักในการอบรม ด้วยเชื่อว่า หากมนุษย์ใช้ปัญญา บนหลักเหตุผลแล้วเขาจะตัดสินใจทำดี แต่ในความเป็นจริงทางปรัชญาแล้ว หลักของเหตุผลที่ผ่านกระบวนการทางสมองเป็นเพียงเรื่องของผลประโยชน์ อิมมานูเอล คานท์ (Immanuel Kant) เรียกว่า เหตุผลบริสุทธิ์ (pure reason) ส่วนจิตสำนึกนั้นเป็นสิ่งที่อยู่นอกเหตุเหนือผล คานท์เรียกเหตุผลชนิดนี้ว่า เหตุผลปฏิบัติ (practical reason) เหตุผลภาคปฏิบัติเท่านั้นที่ยืนยันความแน่นอนทางศีลธรรม

Continue reading “การอบรมจิตสำนึกด้วยหลักของเหตุผลเป็นแต่เรื่องของผลประโยชน์”

เมตตาต่อโลก

อ.ดร.เอนก สุวรรณบัณฑิต

ความเมตตาต่อโลกเป็นแนวคิดเมตตาที่เน้นให้มนุษย์มีความสุขในความสมดุลของธรรมชาติ โลกมีความสุข มนุษย์ก็มีความสุข จึงเป็นสุขแท้ โลกทุกวันนี้ไม่สุข แม้มนุษย์จะบอกตนเองว่ามีความสุขก็ย่อมไม่เป็นสุขแท้ หลายคนย่อมย้อนแย้งว่าโลกไม่เคยสุข เช่นนั้นมนุษย์ก็ย่อมไม่มีวันพบสุขแท้ ยิ่งทำให้หมดหวังกับความสุขในโลกนี้ Continue reading “เมตตาต่อโลก”

รตินิยม

รตินิยมลัทธิ (Hedonism) มาจากคำว่า Hedone แปลว่า ความพึงใจ (pleasure) ความหวานชื่น (sweet)  ลัทธิความคิดที่อาจกล่าวได้ว่าเป็นอัตนิยมอย่างเต็มกำลังและ  มักถูกยกเป็นตัวอย่างเมื่อต้องการกล่าวถึงความเห็นแก่ตัวเสมอ แต่นั่นเป็นการมองด้วยทรรศนะที่ผิดพลาดว่าผู้นับถือลัทธินี้มักถือว่าการใช้ชีวิตอย่างฉลาด ได้แก่ การกอบโกยหาความบันเทิงให้มากที่สุดในทุกโอกาส เพราะพรุ่งนี้เป็นของไม่แน่ วันนี้ยังไม่ตาย พรุ่งนี้ไม่แน่ ให้ฉวยโอกาสเสียให้เต็มที่ ในแต่ละขณะที่ยังมีลมหายใจอยู่ แต่แท้จริงแล้วกลุ่มนี้ประกอบด้วยเหล่าซาฟฟิสต์ (sophist) หลายท่านที่มีความเห็นว่าเป้าหมายสูงสุดของชีวิตมนุษย์คือ ความสุข โดยความสุขนี้หลายคนมองว่าเป็นความสุขทางผัสสะ แต่ในทางปฏิบัติแล้ว ความสุขของกลุ่มนี้มักเป็นเรื่องชื่อเสียง  เป็นผู้มีเพื่อนมาก เป็นผู้มีความรู้หรือเก่งศิลปะ  Continue reading “รตินิยม”

การฟังอย่างตั้งใจ

อ.ดร.สิริกร อมฤตวาริน

การฟังอย่างตั้งใจ: ภูมิคุ้มกันทางสังคม

ภูมิคุ้มกันต่อการไม่รับรู้โลกภายนอกอย่างพอเพียงคือ การฟัง ซึ่งจะต้องเข้าใจในฐานะกระบวนการรับรู้ของมนุษย์ มนุษย์มีความแตกต่างในเชิงคุณภาพการรับฟังเสียงและปัญหาของการฟังในแต่ละปัจเจกบุคคล  Continue reading “การฟังอย่างตั้งใจ”