Vitalism

ศ.กีรติ บุญเจือ

Vitalism (ลัทธิชีวิตนิยม) เป็นลัทธิที่มีผลสืบเนื่องมาจาก อิมมานูเอล คานท์ ที่บอกว่าความรู้ของเราต้องผ่านโครงสร้างของสมอง ดังนั้นเราจึงไม่สามารถรู้ความเป็นจริง เรารู้แต่ความจริงเท่านั้น

Continue reading “Vitalism”

Quantity vs. Quality

อ.ดร.เอนก สุวรรณบัณฑิต

มนุษย์มองสิ่งต่างๆ ในแง่ปริมาณและคุณภาพ แต่กลับมีปัญหาแยกไม่ออกว่าต่างกันอย่างไร เพราะดูเหมือนจะเกี่ยวเนื่องกัน เช่น ข้าว 1 เกวียน เมื่อก่อนไม่เท่ากับข้าว 1 ตัน แต่ตอนนี้เท่ากันแล้ว ระยะทาง 1 ลี้ สมัยก่อนคือราว 650 เมตร แต่สมัยนี้เท่ากับ 500 เมตร อย่างนี้เรียกว่าทำปริมาณให้ตรงกัน

Continue reading “Quantity vs. Quality”

Righteousness of Postmodern Philosophy

Kirti Bunchua
Kirti Bunchua

ความชอบธรรมของปรัชญาหลังนวยุค

ศ.กีรติ บุญเจือ

กระบวนทรรศน์ กับ ความสุขและความชอบธรรม เมื่อมีกระบวนทรรศน์ก็รู้สึกว่า ถ้าได้ทำตามกระบวนทรรศน์แล้วมีความสุข ถ้ายังไม่ได้ทำตามนั้น มันก็ยังไม่มีความสุข จะมีความกังวล จึงต้องพยายามทำให้ได้ เพื่อความสุข มันจึงต้องมีอะไรค้ำประกันว่าทำอย่างนี้แล้วมีความสุขแน่ ดังนั้นสำหรับมนุษย์ยุคดึกดำบรรพ์ ก็คิดว่าสิ่งที่ค้ำประกันทำให้เขามั่นใจว่า เชื่ออย่างนี้แล้วมีความสุข ก็คือโลกนั้นไม่มีกฏเกณฑ์ เบื้องบนถึงจะมีความสำคัญ ทำอย่างไรถึงจะมั่นใจได้ว่าทุกอย่างแล้วแต่เบื้องบน ก็คือต้องมีอีกความเชื่อเข้ามาช่วย คือ เชื่อว่าโลกนี้ไม่มีกฏเกณฑ์ ตรงนี้คือสิ่งค้ำประกัน

Continue reading “Righteousness of Postmodern Philosophy”

paradigm of thought

อ.ดร.เอนก สุวรรณบัณฑิต

กระบวนทรรน์ทางความคิด

ปรัชญากระบวนทรรศน์ทางความคิด (paradigm of thought) เป็นหลักการพัฒนาการทางปัญญาของมนุษย์ชาติที่พิจารณาได้ตามการเปลี่ยนยุคของปรัชญา (กีรติ บุญเจือ, 2546) มนุษย์ในแต่ละกระบวนทรรศน์จะมีความเชื่อที่เป็นพื้นฐานอยู่ในจิตใจทุกยุคทุกสมัยแตกต่างกันไป   ทั้งนี้ กระบวนทรรศน์นั้นไม่ใช่สมรรถนะในการใช้ตัดสินใจ (decision competency) เพราะสมรรถนะในการใช้ตัดสินใจคือ เจตจำนง (will)

กระบวนทรรศน์เป็นสมรรถนะในการเข้าใจ (understanding) และชักนำให้เจตจำนงตัดสินใจตามกระบวนทรรศน์ที่มนุษย์เองเข้าใจ จึงเป็นเพียงแนวโน้มการตัดสินใจ (decision potentiality)

Continue reading “paradigm of thought”

ระดับการรู้

อ.ดร.เอนก สุวรรณบัณฑิต

เนื้อหาของญาณปรัชญาเน้นที่การจำแนกความรู้ ซึ่งแยกไว้ 3 ระดับ ซึ่งในระบบคุณค่า มนุษย์ได้นำความรู้มาใช้เพื่อการพัฒนาตนเอง

คนๆ หนึ่งจะมีการพัฒนาการตนเองอย่างต่อเนื่อง เราอาจแบ่งการพัฒนาการของคนออกเป็นระดับต่างๆ 10 ระดับ

ได้แก่

1. การรับรู้ตามอวัยวะรับสัมผัสต่างๆ ได้อย่างถูกต้อง (sensory motor : basic perception)
2. การใช้อารมณ์ในการจินตนาการภาพต่างๆ จากสิ่งเร้าที่เข้ามากระตุ้นได้ (emotion)
3. การคิดสิ่งต่างๆ ที่เป็นรูปสัญลักษณ์ (symbol) และสร้างเป็นกรอบความคิด (concept) โดยยึดตนเองเป็นหลัก คิดว่าถ้าเป็นตนเองจะทำเรื่องนั้นอย่างไร (symbolic , internal logus of control)
4. การเชื่อว่ามีสิ่งต่างๆ ที่มีอำนาจมากกว่าคอยกำกับเรื่องราวอีกที ตัวเขาเองไม่สามารถทำอะไรได้ทุกอย่าง (rule/mythic , external logus of control)
5. การคิดถึงสิ่งต่างๆ โดยยึดถือหลักฐาน เหตุผล ข้อมูลและความเข้าใจ มีการคิดอย่างเป็นระบบ (rational)
6. การใช้ปัญญาไตร่ตรอง เปิดกว้าง เข้าใจและยอมรับต่อทัศนะต่าง ๆทั้งที่เหมือนและแตกต่างไปจากตนเอง (vision)
7. สามารถวางตนเองให้คิดถึงสิ่งต่างๆ โดยไม่ยึดติดกับความเป็นตนเอง ไม่คิดหวังเพื่อตนเอง มองทุกอย่างในภาพรวม และไม่ยึดติด (psyche, gestalt)
8. มีความเชื่อ ศรัทธาอย่างลึกซึ้งต่อเรื่องราวใดเรื่องราวหนึ่ง และมีความมุ่งมั่นต่อสิ่งนั้น (subtle, faith)
9. เข้าใจถึงหลักเหตุผลในระดับของความแปรปรวนไม่สิ้นสุด (chaos) และเข้าในแนวทางความว่างเปล่า ไร้ขอบเขต (formless)
10. สามารถตระหนักรู้อย่างแท้จริง ไม่คาดเดาอย่างใช้ตรรกะ แต่มุ่งที่การรู้จริง (insight)

แต่อย่างไรก็ตาม ระดับของความรู้อาจมีการเกิดขึ้นข้ามไปข้ามมาได้ หากแต่จะยั่งยืนถ้ามีการพัฒนการอย่างต่อเนื่อง

สินน้ำใจ

 

อ.ดร.สิริกร อมฤตวาริน

แต่เดิมเมื่อมีใครให้ความช่วยเหลือเรา หรือมีใครที่เราเห็นว่าเขากำลังตกทุกข์ได้ยาก ช่องทางหนึ่งที่ช่วยแสดงออกซึ่งน้ำใจไมตรีต่อเพื่อนมนุษย์ด้วยกันก็คือ การมีน้ำใจ และก็จะมีการตอบแทนน้ำใจคืนกลับ  สินทรัพย์ถูกใช้เป็นเครื่องมือเพื่อเป็นรางวัลตอบแทนน้ำใจของอีกฝ่าย และก็เป็นเครื่องแสดงน้ำใจของเราให้การช่วยเหลือเกื้อกูลคนที่ตกทุกข์ได้ยาก สินทรัพย์ที่ใช้นี้เรียกกันว่า “สินน้ำใจ” ดังนั้นด้วยความหมายจากขนบความคิดเดิมนั้น สินน้ำใจจึงไม่ใช่เรื่องสินบน การเลือนความหมายที่เกิดขึ้นคือการให้ความหมายใหม่แก่คำนั้นจนทำให้คำนั้นถูกจดจำด้วยความหมายใหม่จนลืมเลือกความหมายเดิม

Continue reading “สินน้ำใจ”

ปัจจัยต้านทานต่อการเรียนรู้

อ.ดร.เอนก สุวรรณบัณฑิต

ในแนวคิดปรัชญาหลังนวยุคสายกลาง แม้จะไม่ได้ให้ความสำคัญมากนักกับญาณปรัชญา (epistemology) และทฤษฎีความรู้ (theory of knowledge) เนื่องด้วยแนวคิดด้านนี้ได้ก้าวหน้าอย่างมากในกระแสกระบวนทรรศน์นวยุค (modern paradigm) โดยปรัชญาหลังนวยุคสายกลางเน้นการใช้วิจารณญาณต่อญาณวิทยาแนวทางต่างๆ ให้ถูกใช้ได้อย่างเหมาะสม และในด้านทฤษฎีความรู้ที่เน้นการได้มาซึ่งความรู้ หากแต่เมื่อพิจารณากระบวนทรรศน์ร่วมกับบริบทวัฒนธรรมแล้ว วิเคราะห์ได้ว่า คนรุ่นใหม่พบเจอกับปัจจัยบางประการที่เป็นอุปสรรค (ต้านทาน) ต่อการเรียนรู้ของเขา และส่งผลทำให้การสร้างสังคมแห่งการรียนรู้หยุดชะงักลง ได้แก่

Continue reading “ปัจจัยต้านทานต่อการเรียนรู้”

Website Powered by WordPress.com.

Up ↑