Vision on reality

อ.ดร.เจตนิพัทธ์ พิธิยานุวัฒน์..

ในความมืดนั้นแม้ตาเรามองไม่เห็น แต่เราสามารถมองเห็นสิ่งต่าง ๆ ได้ โดยไม่ต้องใช้ตาดู แต่ใช้ใจของเราเองได้ ก็จะมองเห็นได้ หากกล่าวในทางพุทธศาสนาว่า การเห็นท่ามกลางความมืดมิด นั้นก็คือ อวิชชา และต้องใช้ตาใน อันเป็นส่วนของปัญญาที่ผู้รู้ทั้งหลายใช้ส่องทางดำเนินชีวิตนั่นเอง มีพุทธภาษิตรับรองว่า

สพฺพญฺญู สพฺพทสฺสาวี

  ผู้รู้, ผู้เห็นสิ่งทั้งปวง

พุทธภาษิตนี้ เราท่านก็คงจะเคยได้ยินได้ฟังมาบ้าง เพราะเป็นคำที่พูดกันมาก   เคยชินแก่คนทั่วไป แต่อาจจะมีความเข้าใจผิดพลาดไขว้เขวอยู่บ้าง ในคำว่า “ทั้งปวง”    รู้สิ่งทั้งปวง เห็นสิ่งทั้งปวง คือรู้ทุกสิ่ง หรือ เห็นทุกสิ่ง.

คำว่า “ทุกสิ่ง” ในที่นี้ ชาวบ้านที่เขามีการศึกษา ตามแบบชาวบ้าน ก็มักจะเข้าใจไปในทำนองว่า รู้จนไม่มีอะไรเหลือ กระทั่งว่า รู้ภาษา ทุกภาษา จะพูดภาษาอะไรก็ได้ หรือจะทำอะไรก็ได้ อย่างนี้เคย เข้าใจผิดกัน อยู่ทั่วๆ ไป บางคนถึงกับว่า จะเอาพระพุทธเจ้า มาพูดภาษาจีน ภาษาฝรั่ง อะไรเดี๋ยวนี้ก็ได้ ทำอะไรเป็นหมด จนจะให้ท่านมาเป็น engineer ปฏิบัติ อันเกี่ยวกับ เครื่องจักร ในปัจจุบัน อันแสนจะยุ่งยาก ก็ทำได้ทันที อย่างนี้ เป็นต้น เพราะว่า “รู้สิ่งทั้งปวง” เขาเข้าใจกันอย่างนี้

เมื่อตรวจดูตามตัวหนังสือ ตามอรรถในพระบาลี ระบุชัดแต่เพียงว่า “รู้ทุกสิ่งที่ควรจะรู้ สำหรับความเป็นพระพุทธเจ้า” ทุกสิ่งที่ควรจะรู้ สำหรับความเป็น พระพุทธเจ้า

ข้อแรก ก็ต้องรู้จักดับความทุกข์ ทุกอย่างทุกประการ ดับทุกข์ได้แล้ว รู้เรื่องความดับทุกข์ทุกอย่างทุกประการ จะให้พูดในแง่ไหน ปริยายไหน อะไรอย่างไรก็ความดับทุกข์ ละก็ รู้ทุกสิ่ง นี่เรียกว่า สัพพัญญู.

ส่วนสิ่งนอกนั้น ที่ไม่เกี่ยวกับ เรื่องการตรัสรู้ เรื่องความดับทุกข์ ก็รู้อีกมากมาย เหมือนกัน แต่จะพูดถึงเท่ากับว่า จะให้พูด ภาษาต่างประเทศ เดี๋ยวนี้ก็จะพูดได้ หรืออะไรทำนองนี้ มันก็เป็นเรื่องขัดกัน กับเหตุผล ที่มีอยู่ในคัมภีร์ นั้นๆ เพราะฉะนั้น เอาเป็นว่า เรื่องที่เป็นความดับทุกข์ และเกี่ยวข้อง กันอยู่กับ ความดับทุกข์แล้ว ท่านรู้หมด หรือ     จะพูด ให้กว้างกว่านั้น ก็ต้องพูดว่า ท่านจะรู้อะไรก็ตาม จะต้องรู้ไปในแง่ ของการที่จะ ดับทุกข์ได้ ถ้าเผอิญท่านรู้ อะไรนอกไปจาก เรื่องทาง พระพุทธศาสนา หรือเรียกว่า        รู้เรื่องโลก โดยประการทั้งปวง ก็จะต้องรู้เฉพาะ ในส่วนที่ จะเป็นประโยชน์ แก่การ     ดับทุกข์ หรือ มันเกี่ยวข้องกันอยู่ แค่นี้มันก็ กว้างขวาง อยู่แล้ว

พระพุทธเจ้าท่านได้ตรัสไว้ตรง ๆ ว่า สิ่งที่พระองค์รู้ ปริมาณเพียงใบไม้ในกำมือ ซึ่งความรู้ยังมีใบไม้ในป่าอีกไม่รู้เท่าไหร่ เปรียบเทียบเหมือนกับ ใบไม้ทั้งหมดในป่า แต่ที่พระองค์เอามาสอน เป็นแต่เพียงเท่ากับใบไม้เพียงกำมือเดียว นี่ก็เป็นคำตอบให้เรา    ได้เหมือนกันว่า รู้เท่าไรแล้วเอามาสอนเท่าไร ฉะนั้น เราควรรู้หรือเข้าใจความข้อนี้      ให้เข้าใจกับที่เป็นนักศึกษา ว่า “สัพพัญญู” หมายความว่าอะไร.

คำว่า สพฺพทสฺสาวี – มีปกติเห็นสิ่งทั้งปวง คำว่า “เห็น” ในที่นี้ มีความหมาย   อย่างเดียวกับ “รู้” คือเห็นด้วยปัญญา เขาเรียกว่า “ตาใน” หรือ “ตาปัญญา” ธรรมจักษุ คือเห็นธรรม ส่วนที่เห็นด้วยตาเนื้อ ตานอกเหมือนคนธรรมดานี้ พระพุทธองค์ก็ทรงเห็น พระพุทธเจ้า ก็ยังมีสายตาของปัญญา ธรรมจักษุ เป็นเรื่องของการใช้ปัญญามองเห็น เปรียบเหมือนดวงตา สำหรับจะเห็นธรรม ธรรมชาติ ธรรมนิยาม ธรรมฐิติ แล้วแต่เราจะเข้าใจ แต่สำหรับพระพุทธองค์ ทรงเป็นสัพพัญญู

แต่สำหรับเรา  นอกจากมีดวงตาเป็นตาเนื้อ สำหรับจะดูอะไรแล้ว ก็ยังมีตาปัญญา นี้ด้วยกันทุกคน แต่ว่ามันน้อย หรือว่า บางที ตามันเขว เห็นผิด เข้าใจผิด ไปเสียอีกก็มี

ภาษาบาลี เขาพูดว่า “มีตา” ก็หมายความว่า ตาเนื้อนี้ก็ไม่บอด แล้วก็มีตาใน คือ ตาปัญญา ตาปัญญานี้สว่างไสว นี้เรียกว่า คนมีตา – แล้วก็เห็นธรรม เรียกว่าธรรมจักษุแม้แต่เห็นวัตถุ ก็เห็นไปใน แง่ของธรรมะ คือใน รูป เสียง กลิ่น รส โผฏฐัพพะ    ธัมมารมณ์ ที่จะรู้สึกมันได้ ทางตา ทางหู ทางจมูก ทางลิ้น ทางกาย ทางใจ นี้ก็เรียกว่า   ทุกสิ่ง คือ ดู เห็น สิ่งทุกสิ่งว่า เป็นอย่างไรด้วยตาเนื้อ หรือด้วยอวัยวะ ทางฝ่ายร่างกาย แล้วก็ เห็นทุกสิ่ง ด้วยสติปัญญา ด้วยตาปัญญา ว่ามีความหมาย อย่างไร มีความจริง อย่างไร อย่างนี้ ก็เห็นหมด

สรุปแล้ว ก็คือ เห็นความจริงว่า ทุกสิ่งเป็นของที่ไม่จริง เป็นเป็นมายา คือประกอบกันเข้า แล้วก็เปลี่ยนแปลงไปเรื่อย ไม่มีหยุด เห็นอย่างนี้จึงจะเรียกว่า เห็น   เห็นสิ่งเหล่านั้น ตามความเป็นจริง แล้วก็ไม่โง่ ไม่หลง ในสิ่งเหล่านั้น

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s