อย่าเหมารวมคนผิดไปไว้กับคนผิด

อ.ดร.เอนก สุวรรณบัณฑิต

เมื่อคนที่อยู่กับคนผิดขออภัยโทษ เราจะยกโทษให้เขาไหม แล้วเขาจะกลับมาอยู่ในสังคมปกติได้หรือไม่

ในระบบจริยธรรม หากเราเหมารวมคนผิดไปไว้กับคนผิด คนผิดนั้นจะผิดแบบไม่มีทางออก ถ้าผิดแบบไม่มีทางออกจะเป็นระบบยุติธรรมสมัยฮัมบูราบี เป็นระบบยุติธรรมสมัยแรก คือ ยุคโบราณ เช่น สมัยก่อนจับโจรได้ก็ประหารชีวิต ลูกเมียก็ประหารหมด เพราะเป็นเมียโจร ลูกโจร  ไม่สามารถอ้างได้ว่าถูกจับตัวมาจึงเป็นเมียโจร ไม่ต้องมาพิสูจน์ เมื่อเป็นคนในกลุ่มโจรแล้วก็ต้องถือว่าผิดไปด้วย

แต่เมื่อเวลาผ่านมาพันกว่าปีแล้ว เราควรคิดแบบนั้นไหมกับกลุ่มผู้ก่อการร้าย ผู้ก่อการร้ายเป็นผู้ก่อการร้ายจริงไหม ถ้าเขาไม่เป็นก็ไม่ผิด แต่ถ้ามองว่าเขาเป็น เขาก็ผิด คนที่อยู่กับเขาก็ผิดไปตามกัน เขาอาจไม่ผิดฐานก่อการร้าย แต่กลุ่มพวกนี้มักรบแบบโบราณ ทำการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ไปด้วย จึงมีความผิดในส่วนนี้อย่างแน่นอน แต่เขาเป็นผู้ก่อการร้ายไหม

ถ้าเราจับคนผิดได้ เราเอามาปรับทัศนคติได้ไหม ทัศนคติเป็นสิ่งที่จิตวิทยาบอกว่าแก้ไม่ได้ เปลี่ยนไม่ได้ แต่เราเอาเขามาปรับพฤติกรรมได้ ใช้ social order มาบอกเขาว่าต้องทำอะไรจึงจะอยู่ในสังคมได้ มีกฎหมายบังคับ มีสังคมบังคับ ถ้าเขาไม่ปรับเขาก็ต้องออกจากสังคมไปหรือถูกกฎหมายลงโทษ จิตวิทยาจึงเน้น modify the behavior มนุษย์แก้ทัศนคติไม่ได้ แต่มนุษย์ฉลาดที่จะรู้ว่าต้องทำตัวอย่างไร

ในปัจจุบัน ผู้ที่ไปเข้าร่วมกับผู้ก่อการร้าย มักถูกยกเลิกสิทธิพลเมือง (citizenship) ในขณะที่สิทธินี้ได้จากการเกิด การยกเลิกสิทธิเป็นสิทธิของรัฐที่มีอยู่เหนือประชาชน การยกเลิกจึงยกเลิกได้ แต่ถูกหรือไม่ถูกมนุษยธรรมหรือไม่ เป็นอีกประเด็นหนึ่ง การยกเลิกความเป็นพลเมืองทำให้ไม่สามารถกลับมาในประเทศเกิดได้ เดินทางไปไหนไม่ได้ เพราะขอวีซ่าไม่ได้ ยกเว้นประเทศปลายทางยอมรับกลับ แต่เมื่อรับกลับแล้วจะต้องเอามาอบรม มาหลอมรวมให้คิดถึงความเป็นชนชาตินั้น ซึ่งในทางปฏิบัติทำได้หรือไม่ หรือดีแค่ไหน เป็นประเด็นที่ทางรัฐศาสตร์จะต้องพิจารณาในระดับปฏิบัติการ

รัฐเป็นผู้ถือสิทธิแทนปัจเจกทั้งหมด แต่ละปัจเจกชนมีสิทธิ แต่รัฐถือสิทธิรวม พ่อแม่ย่อมอยากได้ลูกที่ทำผิดไปแล้วกลับบ้าน แต่รัฐย่อมไม่อยากได้ผู้ที่น่าสงสัยในความภักดีต่อชาติกลับบ้าน ประเด็นการคืนสิทธิพลเมืองนั้น ทั้งสองฝ่ายล้วนถูกต้อง และมีสิทธิ แต่ไม่อาจตัดสินใจได้ จึงเป็นปัญหาจริยศาสตร์ เป็นปัญหาที่มีคำตอบ และคำตอบนั้นมีคำโต้แย้งได้เสมอ

ประเด็นนี้ต่างจากการรับผู้ต้องโทษที่พ้นโทษแล้วกลับเข้าสังคม เพราะคนเหล่านั้นยังคงความเป็นพลเมือง มีสิทธิและหน้าที่ของพลเมือง การรับกลับเข้าสังคมจึงเป็นหน้าที่ของรัฐที่จะต้องจัดการและอำนวยความสะดวกในเขาสามารถกลับเข้าสังคมให้ได้

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s