Virtue

อ.ดร.เอนก สุวรรณบัณฑิต :

Dr.Anek Suwabuddit, Ph.D

คุณธรรม (Virtue) มีความหมายที่น่าสนใจและต้องทำความเข้าใจ ได้แก่

  • moral excellence (ความดีเลิศทางศีลธรรม)
  • goodness (ความดี)
  • righteousness (ความถูกต้องชอบธรรม)
  • conformity of one’s life and conduct to moral and ethical principles (ความเข้ากันได้ระหว่างชีวิตและความประพฤติกับหลักการทางศีลธรรมและจริยธรรม)
  • a particular moral excellence (ความดีเลิศทางศีลธรรมเฉพาะด้านหนึ่ง)

ทั้งนี้ Encyclopedia (Routledge, 1990;9:627) ได้ขยายความไว้ดังนี้

“ความสนใจในปัจจุบันคือ การยอมรับตามที่อริสโตเติลที่ว่าคุณธรรมเป็นสิ่งที่มีอยู่ในบุคลิกภาพซึ่งได้มาจากการอบรมจริยธรรม และเป็นที่เห็นพ้องต้องกันว่า คุณธรรมนั้นไม่ใช่ความประพฤติที่ตายตัวแต่เป็นความยืดหยุ่นในการใช้ตามเหตุผลปฏิบัติ”

  • A modern account is likely to agree with Aristotle that virtues are dispositions of character, acquired by ethical training… It will agree too that virtues are not rigid habits, but are flexible under the application of practical reason

เบอร์นาร์ด วืลเลอร์ (Bernard William, 1929-2003) ชี้แจงว่า คำ Virtue มีหลายนิยามที่บ่งถึงการปฏิบัติจนเคยชินได้แก่

  • นิสัยทำดีในมนุษย์  (a good operative habit in man)
  • นิสัยทำการตามพลังเหตุผลโดยทำตามกฎของเหตุผล  (an operative habit perfecting rational powers so that they act according to the rule of reason)
  • นิสัยของมนุษย์ที่ทำให้ผู้มีนิสัยนั้นดีและงานของเขาถือได้ว่าดี (A human habit that makes its possessor good and his work good.)

อริสโตเติลสอนเรื่องจริยศาสตร์ไว้ในหลายที่หลายแห่ง แต่ที่สำคัญคือ Nichomacian ซึ่ง Nichomachos บุตรชายและเป็นลูกศิษย์ของอริสโตเติลเรียบเรียงขึ้นจากคำบรรยายของบิดา คำนี้มี 2 ความหมาย คือ

  1. ปัญญาในส่วนที่รู้จักใช้ปรีชาญาณ(wisdom) มาทำการเทียบระหว่างบริบทต่างๆเพื่อตัดสินใจได้ว่าพึงตัดสินใจปฏิบัติอย่างไรในแต่ละกรณีตามบริบทของมัน ในความหมายนี้จึงได้แก่ มโนธรรมที่ภาษาละติน แปลเป็น conscientia และกลายเป็น conscience ในภาษาอังกฤษ ในความหมายนี้ phronesis จึงเป็นสมรรถภาพหนึ่งของปัญญา
  2. นิสัยแห่งการใช้phronesis ในแต่ละกรณีที่เกิดขึ้น ซ้ำๆซากๆ ในบริบทคล้ายคลึงกัน phronesis จึงมีความหมายเป็นคุณธรรม (virtue) อย่างหนึ่งและเป็นคุณธรรมพิเศษ เพราะต้องมีแทรกอยู่ในนิสัยเคยชินทุกอย่างที่เป็นคุณธรรม อริสโตเติลนิยามว่าเป็น Sophia praktike ซึ่งแปลเป็นภาษา ละตินว่า prudentia และกลายเป็นภาษาอังกฤษว่า prudence และตีความหมายว่าได้แก่ปรีชาญาณเชิงปฏิบัติ (practical wisdom)

ศีลธรรม (Morality) และจริยธรรม (Ethicity, Ethic) จะกล่าวเหมือนกันว่าชุดของคุณธรรมที่เป็นระบบ คือเข้าใจเป็นระบบหรือปฏิบัติเป็นระบบ ในภาษาอังกฤษใช้คำใดก็ได้  แต่ในภาษาไทยนิยมใช้คำ “ศีลธรรม” สำหรับระบบความดีของศาสนา และ “จริยธรรม” เป็นระบบความดีอย่างกว้างๆ

คุณธรรมจะถูกนำไปปฏิบัติอย่างมั่นใจ คือ กฎ กฎหมาย ระเบียบการ จรรยาบรรณ ธรรมาภิบาล ความพอเพียงที่เป็นทั้งเศรษฐกิจและคุณธรรม

ethics

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s