word, the role of … in philosophy

language analysis

word, the role of … in philosophy บทบาทของคำในปรัชญา

ผู้แต่ง :   สุดารัตน์  น้อยแรม

ผู้ปรับแก้ :  กีรติ  บุญเจือ

ภาษาเป็นสิ่งที่มนุษย์ในแต่ละสังคมกำหนดขึ้น เพื่อทำความเข้าใจตกลงกันระหว่างสมาชิกในกลุ่ม ดังนั้นการใช้ภาษาจึงต้องใช้ได้ตรงตามกำหนดของสังคม ไม่ว่าเป็นภาษาพูด ภาษาเขียน สัญลักษณ์ หรือ ภาษาสัญญาณ หากสิ่งใดผิดแปลกไปจากข้อตกลง การสื่อสารก็จะหยุดชะงักล่าช้าลง ไม่เป็นไปตามเจตนาหรือไม่สามารถสื่อสารได้ ภาษา คือ เครื่องหมายที่มนุษย์และกลุ่มชนกำหนดขึ้นอย่างมีระบบ กฎเกณฑ์ มนุษย์สร้างภาษาขึ้นมาเพื่อใช้ติดต่อสื่อสารในชีวิตประจำวัน และสื่อที่สำคัญที่สุด ใช้กันแพร่หลายมากที่สุด คือ ภาษาพูด

ภาษาของมนุษย์ไม่ว่าชนชาติใด ภาษาใด จะต้องมีลักษณะสำคัญที่เป็นของคู่กัน คือ มีหน่วยเสียง (Phoneme) และหน่วยคำ (Morpheme) โดยหน่วยเสียงเป็นหน่วยที่ย่อยที่สุดของภาษาและเมื่อนำหน่วยเสียงมารวมกันเป็นกลุ่มจะเรียกว่า “พยางค์” และกลุ่มของหน่วยเสียงที่เล็กที่สุดที่มีความหมายเรียกว่า “หน่วยคำ” การกำหนดเสียงเป็นสัญลักษณ์ใช้สื่อความหมายนี้เป็นสิ่งสมมติของแต่ละภาษา การที่เสียงหนึ่งมีความหมายอย่างหนึ่งเป็นเรื่องของการตกลงยอมรับกันของแต่ละกลุ่ม ด้วยเหตุผลที่ว่า ผู้ใช้ภาษาต่างกลุ่มต่างความคิด จึงได้สมมติเสียงใช้แทนความหมายต่างกัน ความแตกต่างกันดังกล่าว เป็นความแตกต่างทางวัฒนธรรม เช่นเดียวกับการทำความเคารพ ความเชื่อปรัชญา

ในคำภาษาไทยมีคำอยู่จำนวนมากที่เสียงกับความหมายเป็นสิ่งที่เป็นเหตุเป็นผลกัน คือ เสียง ๆ หนึ่ง มักจะใช้สื่อความหมายได้ในลักษณะหนึ่ง หรืออาจกล่าวได้ว่า เพื่อจะสื่อความหมายในลักษณะหนึ่ง ผู้ใช้ภาษามักจะเลือกใช้คำที่มีเสียงอย่างหนึ่ง เมื่อจะสื่อความหมายในอีกลักษณะหนึ่ง ก็จะเลือกใช้เสียงอีกเสียงหนึ่ง ตัวอย่างเช่น เสียงพยัญชนะนาสิก น, ม มักสื่อความหมายที่บ่งบอกความรู้สึกนุ่มนวล ละมุนละไม ค่อยเป็นค่อยไป เช่น คำว่า นุ่ม นุ่น แนบ ละไม ละม้าย ฯลฯ แต่เสียงพยัญชนะระเบิด บ, ป, พ มักให้ความรู้สึกแข็งกระด้างหรือสัมผัสที่เกิดจากการปะทะที่หนักและเกิดเสียงดัง เช่นคำว่า สะบัด ปุบปับ พึ่บพั่บ เพียะ ฯลฯ ส่วนเสียงพยัญชนะเสียดแทรก มักใช้ในคำที่บ่งบอกความหมายถึงการเคลื่อนไหวอย่างมีการเสียดสีหรือซึมแทรก เช่น ซัด ซ่า กระเซ็น เป็นต้น เสียงที่ประกอบขึ้นเป็นกลุ่มที่เรียกว่า คำ จะมีความหมายมากน้อยต่างกัน บางคำสำคัญอยู่ที่พยัญชนะต้น   บางคำก็ต้องพิจารณาเสียงสระ เสียงพยัญชนะท้าย และเสียงวรรณยุกต์ประกอบด้วย

นอกจากเสียงพยัญชนะแล้ว เสียงสระสั้นหรือยาว ก็อาจมีผลต่อการสร้างความรู้สึกได้เช่นกัน โดยที่เสียงสระสั้นจะให้ความรู้สึก เร่งเร้า ฉับไว ทำให้นึกถึงการเคลื่อนไหว เลื่อนลอย ในช่วงสั้นถี่ เช่น ลิ่ว ขวับ ระริก ฯลฯ ส่วนเสียงสระยาวให้ความรู้สึก ยืดยาด เนิบนาบ หรือหนักหน่วง เยิ่นเย้อ แช่มช้า เช่น เคว้งคว้าง เยื้อง ย่าง ฯลฯ ซึ่งตามปรากฏการณ์ทางภาษาดังกล่าว ไม่สามารถนำมาสรุปเป็นทฤษฎีแน่นอนตายตัวได้เหมือนกับสูตรคณิตศาสตร์ หรือสูตรปฏิกิริยาทางเคมีเป็นเพียงแต่ข้อสังเกตเท่านั้น แต่ถ้ากล่าวว่า เสียงกับความหมายไม่มีความสัมพันธ์กันเลย หากพิจารณาในแง่ของวรรณศิลป์ จะด้วยเหตุผลใดก็ตามที่ทำให้ผู้ประพันธ์เลือกเฟ้นพิจารณาชนิดของคำประพันธ์ ซึ่งแตกต่างกันที่ฉันทลักษณ์ เพื่อนำมาแต่งให้เหมาะสมกับวัตถุประสงค์เพราะคำประพันธ์แต่ละประเภท  ถูกกำหนดขึ้นมาให้เอื้อต่อผลสำเร็จของการสื่อสารที่แตกต่างกัน

การเลือกใช้คำให้ตรงกับความคิดในการสื่อสาร ทุกระบบจำเป็นต้องใช้ “ถ้อยคำ” ถ้าผู้สื่อสารมีความสามารถในการใช้ถ้อยคำ เช่น รู้จักความหมายของคำ รู้จักเลือกใช้ถ้อยคำ ก็จะทำให้การสื่อสารไม่เกิดปัญหาหรือไม่มีอุปสรรค ในทางตรงกันข้าม ถ้าผู้สื่อสารไม่เข้าใจความหมายของคำอย่างถ่องแท้ หรือไม่รู้จักเลือกสรรถ้อยคำให้เหมาะสมกับบุคคล กาลเทศะ การสื่อสารย่อมมีอุปสรรค การสื่อสารในชีวิตประจำวันต้องใช้คำ กลุ่มคำหรือประโยค เพื่อถ่ายทอดความรู้ความคิด ความรู้สึกให้ผู้อื่นทราบ คำไทยมีความหมายตรงตามตัวอักษรเรียกว่าความหมายนัยตรง แต่คำไทยคำเดียวนั้นมีหลายความหมาย คำจะมีความหมายอย่างไรขึ้นกับคำนั้นอยู่ในตำแหน่งใดของประโยคด้วย และบริบทหรือข้อความที่แวดล้อมเป็นตัวกำหนดความหมาย ซึ่งอาจจะเป็นความหมายโดยนัย หรือความหมายแฝง ที่ปรากฏในรูปของสำนวนโวหาร นอกจากนี้คำไทยยังมีคำที่มีเสียงหรือความหมายใกล้เคียงกันหรือคล้ายคลึงกัน ดังนั้น จะต้องรู้ความหมายของคำและรู้จักเลือกใช้ถ้อยคำให้เหมาะสมกับบุคคลและกาลเทศะด้วย การสื่อสารจึงจะสัมฤทธิ์ผล

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s