Id

Id พลังของจิตใต้สำนึก

ผู้แต่ง : กันต์สินี สมิตพันธ์
ผู้ปรับแก้ : กีรติ บุญเจือ

สัญชาตญาณคือสิ่งที่ติดตัวเรามา ไม่เกี่ยวกับสิ่งแวดล้อมหรือการอบรมสั่งสอน เป็นความรู้ที่เกิดขึ้นเองไม่ต้องมีใครสอน อย่างเช่น การรักตัวกลัวตาย การดำรงเผ่าพันธุ์ การเอาชีวิตรอด และการรู้จักแสวงหาอาหาร ฉะนั้น สิ่งแวดล้อมและการสั่งสอนไม่ได้มีอิทธิพลต่อการตัดสินใจที่มาจากสัญชาตญาณแต่อย่างใด และถ้าถือตามทฤษฏีโครงสร้างบุคลิกภาพ (The personality structure) ของซิกมุนด์ ฟรอย (Sigmund Freud, 1856-1939) ที่เชื่อว่าโครงสร้างบุคลิกภาพของบุคคลมี 3 ประการ คือ

1)สัญชาตญาณ(id)

2)อัตตา(ego)

3)อภิอัตตา (superego)

กล่าวเฉพาะในส่วนของสัญชาตญาณ (id) คือ พลังที่อยู่ในจิตไร้สำนึก เป็นพลังที่ติดตัวมาแต่กำเนิด มุ่งแสวงหา ความพึงพอใจ และเป็นไปเพื่อตอบสนองความต้องการของตนเองเท่านั้น โดยไม่คำนึงถึงเหตุผล ความถูกต้อง และความเหมาะสม ประกอบด้วยความต้องการทางเพศและความก้าวร้าว เป็นโครงสร้างเบื้องต้นของจิตใจ

สัญชาตญาณ จึงเป็นอวิชชาที่สะสมมายาวนานของสัตว์โลก เพราะเป็นพลังผลักดันที่มาแต่กำเนิดของคนและสัตว์ ดังนั้น สัญชาตญาณที่มีการกระทำทางกาย วาจา อันเกิดจากความคิดนึกขึ้นเอง ส่วนใหญ่แล้วก็มีรากฐานมาจากกิเลสที่สะสมมา มีความไม่รู้ อวิชชา โลภะ โทสะ กล่าวได้ว่าเป็นจิตที่ไม่ดี ที่ประกอบด้วยกิเลส สัญชาตญาณของมนุษย์และสัตว์โลก จึงเป็นความคิดที่สะสมความรู้ผิด ๆ

สัตว์ ดำเนินชีวิตด้วยสัญชาตญาณอย่างสัตว์ ปัญหาของสัตว์ มีในระดับสัญชาตญาณ เช่นแย่งตัวผู้ตัวเมียกันเฉพาะฤดูผสมพันธุ์ แย่งอาหารกันเมื่อหิว กอบโกยไม่มีที่สิ้นสุด อย่างมากก็เก็บไว้กินในช่วงหน้าหนาว คน ดำเนินชีวิต ด้วยสัญชาตญาณอย่างคน คือเบียดเบียนกันรุนแรงกว่าสัตว์ คนมีสมองใหญ่พัฒนาความคิดความฉลาดมารับใช้สัญชาตญาณ หลงใหลในรางวัลที่ธรรมชาติหลอกเอาไว้ เรียกว่า ความไม่รู้ หรืออวิชชา คนจึงต้องพัฒนาให้เป็นมนุษย์ ให้มีปัญญาที่ถูกต้อง มีจิตใจที่สูงอยู่เหนือสัญชาตญาณอย่างสัตว์ เหนือความเห็นแก่ตัวอย่าโง่เขลา ถ้ามนุษย์มีสติปัญญามองเห็นโลกนี้เป็นของไม่เที่ยง ความทุกข์หรือปัญหาก็หมดไป สัตว์ใช้สัญชาตญาณในการดำเนินชีวิต แต่คนต้องใช้ปัญญาและมโนธรรมในการดำเนินชีวิตจึงจะอยู่อย่างเป็นสุขเหนือทุกข์

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s