Hobbes on mechanism critique

Hobbes on mechanism critique การวิจารณ์กลศาสตร์ของฮับส์

ผู้แต่ง : เอนก สุวรรณบัณฑิต
ผู้ปรับแก้ : กีรติ บุญเจือ

ความคิดอภิปรัชญาเชิงกลศาสตร์ของฮับส์ (Hobbes’s mechanism) มีข้อความที่น่าสนใจดังต่อไปนี้

ประสาทบิดเบือนความจริงเสียจนเราไม่สามารถรู้ความจริงเสียจนเราไม่รู้ความจริง ได้เพราะว่าวัตถุแห่งความเป็นจริงมักจะไม่เร้าประสาทโดยตรงแต่มักจะส่งตัวแทนมาเร้าประสาท ให้มากระทบปลายประสาทและประสาทก็ถ่ายทอดไปให้สมองส่วนกลางตีความอีกทีหนึ่งเป็นการยากที่จะเชื่อว่าเท่าที่สมองตีความหมายจากข้อมูลที่ประสาทส่งมาให้นั้นจะต้องตรงกับความเป็นจริงภายนอก

เช่น เราตบมือแรง ๆ แน่ใจหรือว่ามีเสียงดังจริง ๆ ความจริงมีอยู่ว่าการที่สองมือประทะกันโดยแรงนั้นทำให้อากาศรอบ ๆ มือทั้งสองเกิดปั่นป่วนขี้นกระทันหัน จึงถ่ายทอดความปั่นป่วนนี้ออกรอบทิศทำให้เกิดคลื่นในอากาศ คลื่นถี่และเข้มข้น ณ ที่ใกล้ศูนย์กลางเกิดเหตุ คลื่นก็ยิ่งกระจายแผ่กว้างออกไปก็ยิ่งจางลงทุกทีเหมือนทิ้งก้อนหินใหญ่ลงในน้ำ เกิดปั่นป่วนแรงรอบๆ หิน ในไม่ช้าคลื่นน้ำก็ทยอยกันแผ่ออกมารอบทิศ ยิ่งห่างออกไปคลื่นก็เล็กลงและห่างเข้าทุกที หันมาพูดถึงคลื่นอากาศที่เกิดจากการตบมือ ถ้าคลื่นกระจายแผ่ออกไปรอบทิศจนหายไปโดยไม่กระทบประสาทหูของใคร หรือของสัตว์ตัวใดเลยมันก็หายไปเฉย ๆ แต่ถ้าบังเอิญมีหูของใครหรือของสัตว์ตัวใดขวางทางคลื่นอากาศดังกล่าว อากาศที่ไหวตัวเป็นคลื่นจะปะทะกับเยื่อแก้วหูทำให้เกิดอาการสั่นสะเทือนบนเยื้อแก้วหูปลายประสาทที่ติดต่อกับแก้วหูก็จะส่งลักษณะการสั่นนี้ไปยังสมองส่วนกลางทำให้การตีความว่าเป็นอะไร สมองส่วนกลางก็สั่งทันทีว่า นี่เป็นเสียงดัง สมองตีความจากการเคลื่อนไวหรือการสั่นซึ่งแก้วหูส่งไปทางประสาท เราจะแน่ใจได้ว่าอย่างไร ว่าเสียงดังตามที่เราได้ยิน นั้นมีจริงในขณะตบมือ และเป็นเสียงจริงอย่างที่ได้ยิน

ในทำนองเดียวกัน สีที่เราเห็น เช่น สีแดง สีเขียว สีฟ้า มีจริงในวัตถุหรือไม่เพราะวัตถุ สีเมื่อถูกแสงมาปะทะก็เกิดการสะท้อนแสงในลักษณะคลื่นแสง คลื่นแสงมากระทบเรตินาในตา ซึ่งถ่ายทอดไปทางประสาทสู่สมอง ส่วนกลางหรือให้ตีความจะทราบได้อย่างไรว่า สี ตามที่สมองส่วนกลางตีความให้นั้นมีจริงในวัตถุตามที่เห็น

ความรู้สึกของเราจึงเป็นอัตวิสัย ในเมื่อความรู้ทุกอย่างของเราเริ่มต้นจากประสาทรู้สึกความรู้ทุกอย่างของเราย่อมเป็นอัตวิสัย เราเพียงแต่รับรองได้ว่าเท่าที่ปรากฏแก่ฉัน ฉันเห็นว่าเป็นเช่นนั้น (so and so) เราไม่มีอะไรค้ำประกันได้ว่าเป็นความจริงเช่นนั้น เพราะเราไม่แน่ใจว่าเท่าที่ปรากฏแก่เราเช่นนั้น เช่นนี้ จะตรงกับความเป็นจริงภายนอกในทำนองวัตถุวิสัยหรือไม่ ความเป็นจริงวัตถุวิสัยมีอยู่ในวัตถุ แต่เราไม่สามารถเข้าถึงได้จึงผิดกับความคิดของพวกจิตนิยมที่ถือว่า ความคิดของเราตรงกับความเป็นจริงภายนอก ความรู้ของเราเป็นวัตถุวิสัย ส่วนประสาทรู้สึกอาจหลอกลวงเราได้ไม่ควรยึดถือ

ตามแนวคิดของ ฮับส์อาจเป็นไปได้ไหมว่า วัตถุภายนอกอาจสร้างสิ่งเร้าอะไรอีก นอกเหนือไปจากที่เรามีประสาทรับรู้ได้ คือ นอกจากคลื่นแสง เสียง ฯลฯ อาจจะมีคลื่นประเภทอื่นที่เนื่องมาจากวัตถุ แต่เพราะเราไม่มีประสาทเหมาะสม สำหรับรับคลื่นเหล่านั้น จึงเหมือนกับไม่มีสำหรับเรา เราอาจจำเป็นต้องมีประสาทที่หก ที่เจ็ด ฯลฯ จึงจะรับได้ เช่น เวลาเราเดินทางกลางป่ากับสุนัข สุนัขได้ยินเสียงแผ่วเบาซึ่งเราไม่ได้ยิน มันอาจได้กลิ่นอะไรบางอย่างซึ่งเราไม่ได้กลิ่น เสียงแผ่วเบานั้น กลิ่นจางๆ นั้น เหมือนกับไม่มีสำหรับเรา มันเป็นสิ่งเร้าที่เบาเกินไปสำหรับเรา แต่เพียงพอสำหรับสุนัข อาจมีสิ่งเร้าอื่นที่เป็นประเภทต่างหากออกไปเลย ซึ่งต้องการประสาทอีกชนิดหนึ่งต่างหากสำหรับรับรู้ อาจเป็นไปได้ไหมว่าสัตว์ บางชนิดอาจมีประสาทรู้สึกประเภทแตกต่างออกไปจากที่เราจะสามารถรับรู้สิ่งเร้าดังกล่าว อาจเป็นไปได้ไหมว่าคนบางคนอาจมีประสาทพิเศษซึ่งคนธรรมดาไม่มี และเขาสามารถรับรู้สิ่งเร้านอกเหนือไปจากสามัญชน

สมมติว่าเมืองหนึ่งมีแต่คนที่ไม่มีประสาทรู้กลิ่นใดเลย ไม่มีใครเคยรู้เลยว่าดกลิ่นคืออะไร กลิ่นจึงเหมือนกับไม่มีสำหรับพวกเขา ถ้าบังเอิญเราพลัดเข้าไปในหมู่คนพวกนี้ และเราพูดถึงกลิ่นให้พวกเขาฟังพวกเขาคงนึกขำและยิ้มเยอะเย้ย คงเห็นเราเป็นอะไรไปและไม่แน่ว่าพวกเขาจะเชื่อเราหรือไม่ อาจจะกล่าวหาว่าเราเป็นหมอผีที่ไม่น่าไว้ใจก็ได้ ตามแนวความคิดของฮับส์ อาจเป็นไปได้ที่มีสิ่งเร้าดังกล่าว ที่แน่ ๆ ก็คือมีคลื่นวิทยุรับได้ และเปลี่ยนแปลงเป็นคลื่นให้เรารับรู้ได้

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s