ปรัชญาสวนสุนันทา

ปรัชญาสวนสุนันทา  หลักสูตรปรัชญาดุษฎีบัณฑิตนี้เป็นหลักสูตรที่พัฒนาขึ้นเพื่อสร้างดุษฎีบัณฑิตให้เป็นปัญญาชนชาวไทยที่มีความรู้และมีความเชี่ยวชาญทางปรัชญาและ จริยศาสตร์ระดับสากล และมีศักยภาพ ในการสร้างองค์ความรู้ทางปรัชญาหลังนวยุคสายกลางและชี้แนะสังคมในแง่มุมต่างๆ ของชีวิตและสังคมได้อย่างมั่นใจและมีเกียรติ โดยเทิดทูน “เกียรติศักดิ์ นักปรัชญา”

สุนทรียสนทนามีฐานะเป็นเครื่องมือ

อ.ดร.สิริกร อมฤตวาริน: ในปัจจุบัน สุนทรียสนทนาถูกใช้เป็นเครื่องมือเชิงกระบวนการ (process tool) ในชั้นเรียน การประชุมกิจกรรมในระดับต่างๆ ที่ต้องการการมีส่วนร่วม กิจกรรมภายในบริษัทเอกชน รวมไปถึงการเปิดรับการมีส่วนร่วมของภาคราชการตามรัฐธรรมนูญอีกด้วย สุนทรียสนทนาเป็นเครื่องมือที่ใช้ช่วยแสวงหามุมมองระยะยาวและแลกเปลี่ยนประสบการณ์ระหว่าง 2 ฝ่าย เพื่อให้เกิดความเข้าใจที่ลึกซึ้งขึ้นกว่าเดิม แต่ทั้งนี้ในฐานะเครื่องมือ ต้องระวังไม่ให้เกิดการตัดสินใจในระหว่างการทำสุนทรียสนทนา แต่มุ่งกระบวนการให้เกิดการเรียนรู้เข้าใจ สร้างความเชื่อใจ และเปิดโอกาสให้คนเข้ามาเกี่ยวข้องในประเด็นหรือเนื้อหาที่ยากๆ…

ความงามในวัฒนธรรมไทย

ในเรื่อง “ความงาม”  วัฒนธรรมไทยยอมรับเอาแนวคิดของพระพุทธศาสนา มุมมองในเรื่องสังคม มองว่าเป็นที่รวมตัวของบุคคลและกลุ่มบุคคลอย่างหลากหลาย ด้วยเหตุนี้สังคมจึงมีความแตกต่างกัน ทั้งในด้านความสามารถในการตีความ การสื่อสาร และการทำความเข้าใจ ดังนั้นในการสื่อสารเพื่อให้เกิดการปฏิบัติต้องที่บุคคล เพราะว่าบุคคลที่เป็นปัจเจกสามารถแบ่งออกได้ 4 กลุ่ม

ปัญญาพัฒนาเป็นกระบวนทรรศน์           ปัญญาของมนุษย์ทั้งโลกพัฒนาร่วมกันมาเป็น 5 ช่วงเรียกว่า 5 กระบวนทรรศน์  การเปลี่ยนกระบวนทรรศน์แต่ละครั้งเรียกว่าการปรับเปลี่ยนกระบวนทรรศน์ (paradigm  shift) ที่เรียกว่า ปรับเปลี่ยนก็เพราะเป็นการเปลี่ยนเพื่อปรับตัวให้ดีขึ้นกว่าเดิม ซึ่งมีทั้งหมด 4 ครั้ง  จากกระบวนทรรศน์ดึกดำบรรพ์  เป็นกระบวนทรรศน์โบราณ  กระบวนทรรศน์ยุคกลาง  กระบวนทรรศน์ยุคใหม่ (นวยุค)…

คุณค่าของความสุข: ปรัชญากระบวนทรรศน์

ปรัชญาหลังนวยุคได้ปรับท่าทีอย่างสำคัญหลังสงครามโลกครั้งที่ 2 โดยเน้นการส่งเสริมมนุษยนิยม (Humanism) เพื่อการยอมรับความแตกต่างหลากหลายอันเป็นหนทางของการประนีประนอม ลดความขัดแย้งและส่งเสริมสันติภาพโลก อารยธรรมของมนุษย์ได้แสดงรูปแบบของความสุขในการใช้ชีวิตในโลกนี้ รวมไปถึงความสุขในการนับถือศาสนาและแสดงให้เห็นว่าแตกต่างกัน

แนวคิดจากพระพุทธศาสนา

แนวคิดจากพระพุทธศาสนา สาโรจ บัวศรี (กิติมา ปรีดาดิลก,ม.ป.ป.) ได้สรุปแนวคิดของพระพุทธศาสนาเปรียบเทียบไว้กับระบบปรัชญาไว้ดังนี้ 1) อภิปรัชญา (Metaphysics) ถือว่าเป็นเรื่องเกี่ยวกับชีวิตหรือโลก หรือปรากฏการณ์ทางพุทธศาสนาเรียกว่า ไตรลักษณ์ ชีวิตและโลกล้วนไม่มีตัวตน 2) ญาณวิทยา (Epistemology) ถือว่ามนุษย์เกิดความรู้จากผัสสะ ด้วยสัญญา ทิฏฐิ และญาณ…

ปรัชญาพราหมณ์-ฮินดู

แนวคิดจากศาสนาพราหมณ์-ฮินดู  ศาสนาพราหมณ์-ฮินดูในสมัยโบราณ เรียกว่า “สนาตนธรรม” ซึ่งหมายถึงคำสั่งสอนของพระวิษณุเป็นเจ้า ในสมัยต่อมาเรียกว่า “ไวทิกธรรม” คือธรรมที่ได้มาจากพระเวท ซึ่งหมายถึงคำสอนของพระวิษณุเป็นเจ้า ต่อมาจึงเรียกว่า “พราหมณธรรม” ซึ่งแปลว่าคำสั่งสอนของพราหมณ์ ต่อมาเรียกชื่อใหม่ว่า “หินทูธรรม” ซึ่งแปลตามหลักไวยากรณ์ภาษาสันตกฤต แปลว่า “ผู้ละเว้นหิงสากรรม” คือ อหิงสก “หินทูธรรม”…

ปรัชญาอินเดีย

ปรัชญาอินเดียสามารถแยกศึกษาออกได้เป็น 2 ช่วง ได้แก่ ปรัชญาอินเดียโบราณ (Ancient Indian philosophy) คือ ปรัชญาอินเดียในช่วงสมัยอารยันซึ่งมีพื้นฐานอยู่ที่ศาสนา และปรัชญาอินเดียร่วมสมัย (Contemporary Indian philosophy) คือปรัชญาอินเดียในช่วงรอยต่อของสมัยมุสลิมกับสมัยอาณานิคมซึ่งมีแรงจูงใจอยู่ที่สภาพสังคมและการเมืองของอินเดียในขณะนั้น โดยศึกษาได้จากคัมภีร์ทางศาสนาเช่น พระเวท พระไตรปิฎก จากสูตรต่างๆ เช่น…

กระบวนทรรศน์หลังนวยุคกับการศึกษา

กระบวนทรรศน์หลังนวยุค หลังสงครามโลกครั้งที่ ๒  มีนักวิเคราะห์สังคมและการเมืองมากมาย  พยากรณ์ถึงอนาคตของมนุษยชาติ  ส่วนมากได้พยากรณ์ว่าจะเกิดสงครามล้างโลกด้วยเหตุผลต่าง ๆ กัน  ที่รู้จักกันดีที่สุดก็คือหนังสือ The Clash of Civilization เขียนโดย Huntington ที่ให้ข้อคิดว่า ทางรอดของมนุษยชาติคือ การปรับเปลี่ยนกระบวนทรรศน์  ซึ่งผู้เขียนได้วิเคราะห์ไว้ในงานวิจัยที่เกี่ยวข้องแล้ว

แนวคิดปรัชญาเปอร์เซีย

      ต้นกำเนิดของอาณาจักรเปอร์เซีย จากหลักฐานโบราณคดีระบุว่า เมื่อ 15,000 ปีก่อน มีชนเผ่าล่าสัตว์เข้ามาตั้งถิ่นฐานบริเวณที่ราบสูงอิหร่าน ที่ตั้งประเทศอิหร่านปัจจุบัน และพัฒนาเป็นสังคมเกษตรกรรมขึ้น ตลอดเวลากว่า 2,500 ปี ที่ราบสูงอิหร่านถูกรุกรานซ้ำแล้วซ้ำเล่าจากชนเผ่าต่างๆ จนกระทั่ง 500 ปีก่อนคริสตกาล อาณาจักรเปอร์เซียก็เป็นปึกแผ่นภายหลังกษัตริย์ไซรัสมหาราช แห่งราชวงศ์อาเคเมเนียน พิชิตพวกมีเดียลงได้