แนวคิดวิจารณญาณ

ผศ.(พิเศษ) ดร.เอนก สุวรรณบัณฑิต

แนวคิดวิจารณญาณ (Critical Theory) เกิดจากการรวมตัวกันของนักปรัชญาเยอรมันในช่วงปี 1920 เป็น the Frankfurt School ซึ่งมีแนวคิดบนฐานของมาร์กซิสต์แบบยุโรปตะวันตก (Western European Marxist tradition) ผ่าน the Project of Critical Theory โดยเน้นการใช้แนวทางปรัชญา จริยศาสตร์ ปรัชญาการเมือง ปรัชญาประวัติศาสตร์ เข้าไปสร้างคำอธิบายเพื่อความเข้าใจในสถานการณ์ เรื่องราวต่าง ๆ เพื่อที่จะลดการชี้นำทางสังคม เพิ่มพูนเสรีภาพ และชี้แนะแนวทางที่ปฏิบัติได้ (practical sense)

Continue reading “แนวคิดวิจารณญาณ”

school of thought

ผศ.(พิเศษ) ดร.เอนก สุวรรณบัณฑิต

สำนักคิดหรือจารีตทางปัญญา คือ มุมมองของกลุ่มคนที่มีลักษณะร่วมกันของความคิดเห็น หรือมุมมองของปรัชญา ระเบียบวิธีคิด ความเชื่อ กระแสคิดทางสังคม เศรษฐศาสตร์ กระแสการเคลื่อนไหวทางวัฒนธรรมหรือ แนวโน้มทางศิลปะ

Continue reading “school of thought”

Quality of life: Domain of thought

ผศ.(พิเศษ) ดร.เอนก สุวรรณบัณฑิต

ปรัชญาหลังนวยุคสายกลาง (moderate postmodern philosophical paradigm) ได้แสดงแนวทางว่ามีอภิปรัชญา ญาณปรัชญาและจริยศาสตร์อยู่ที่ “คุณภาพชีวิต” โดยมุ่งเน้นภววิทยาของคุณภาพของชีวิต เกณฑ์ตัดสินความจริงอยู่ที่เป็นคุณภาพของชีวิตหรือไม่ และจริยศาสตร์ว่าเป็นการพัฒนาคุณภาพชีวิตอย่างไร ทั้งนี้ วงวิชาการสาขาต่างๆ ก็ได้ให้ความสำคัญและกำหนดขอบเขตรวมไปถึงนิยามคุณภาพชีวิตไว้ตามโครงสร้างของวิชาการนั้น จึงมีความแตกต่างกันไปในมิติต่าง ๆ

Continue reading “Quality of life: Domain of thought”

การกำกับควบคุมคอร์รัปชั่น

ดร.พจนา มาโนช.. (self control on the anticorruption)

คอร์รัปชั่นเป็นภาวะความเป็นจริงที่อยู่คู่กับสังคมมนุษย์มาแต่อดีต สืบทอดยาวนานในทุกระนาบของประวัติศาสตร์ ปัจจัยหลายอย่างได้ส่งเสริมให้มีคอร์รัปชั่นยิ่งขึ้น ได้แก่  การมีอภิสิทธิชน ความไม่เท่าเทียมกัน ระบบอุปถัมภ์ ซึ่งยิ่งคอร์รัปชั่นเกิดขึ้นในวงกว้างก็ยิ่งทำให้เกิดปัญหาในประเทศนั้นๆ เช่น การบั่นทอนการพัฒนาเศรษฐกิจ การบิดเบือนการจัดสรรทรัพยากร การเพิ่มความเหลื่อมล้ำทางสังคมและยังเป็นส่วนหนึ่งที่ทำลายกระบวนการประชาธิปไตยในทุกระดับ มนุษยชาติยอมรับได้ว่าคอร์รัปชั่นมีอยู่จริง แต่ในทางอุดมคติย่อมต้องชี้นำและนำเสนอต่อสังคมให้สร้างสังคมที่ปราศจากคอร์รัปชั่น

Continue reading “การกำกับควบคุมคอร์รัปชั่น”

องค์ประกอบคุณธรรม

กระบวนทรรศน์ปรัชญาหลังนวยุคสายกลาง มองว่า แนวคิดเรื่องคุณธรรมแม่บท 4 (cardinal virtues)  ที่ได้รับการส่งเสริมตั้งแต่ยุคกรีก จนถึงยุคกลางนั้น แท้ที่จริงไม่ใช่แม่บทของคุณธรรม หรือหลักคุณธรรมแต่ละข้ออย่างองค์ 4 เพราะว่า cardinal แปลว่า บานพับ อย่างประตูทางเข้าร้านที่ต้องผลักตรงกลาง ซึ่งตีความได้ว่า เป็นประตูสำหรับให้พฤติกรรม (behavior) ต้องผลักเข้าไป เมื่อผลักเข้าไปได้พฤติกรรมนั้นจึงจะถือว่าเป็นคุณธรรม (virtue)

ดังนั้น ในการประยุกต์ใช้หลักคุณธรรมแม่บทนี้ ให้พิจารณาว่า ทั้ง 4 ข้อนี้เป็นองค์ประกอบของคุณธรรม ต้องใช้ในลักษณะของเกณฑ์ตัดสินคุณธรรม หมายความว่า คุณธรรมใดๆ จะถือว่าดึอย่างคุณธรรมได้ ต้องมี 4 ด้านนี้เป็นองค์ประกอบในการปฏิบัติแต่ละครั้ง เมื่อทำได้อย่างเหมาะสมต่อเนื่องจึงเป็นคุณธรรมของผู้นั้น (self-virtue) ได้แก่

Continue reading “องค์ประกอบคุณธรรม”

พุทธธรรมมาภิบาล

พระครูโอภาสสราธิคุณ (ชาตรี อาสโภ) ;

 “พุทธธรรมาภิบาล” ปรากฏครั้งแรกในเอกสารการประชุมวิชาการระดับนานาชาติ The 8th conference of the United Nations Day of Vesak จัดขึ้น ณ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณ์ราชวิทยาลัย จังหวัดพระนครศรีอยุธยา โดย อุทัย สติมั่น (2554) ในหัวข้อ พุทธธรรมาภิบาลสำหรับผู้นำยุคโลกาภิวัฒน์  บนแนวคิดว่าการศึกษาหลักธรรมาภิบาลตามแนวคิดของ อุทัย สติมั่น เรียกว่า “พุทธธรรมาภิบาล” (Buddhist good governance) ซึ่งปรากฎในพระไตรปิฎก อัคคัญสูตร ทีฆนิกาย เกี่ยวกับกำเนิดมนุษย์ที่ไม่มีความแตกต่างทางชนชั้น (อุทัย สติมั่น, 2554 น.133) โดยมีทรรศนะว่า ธรรมาภิบาลแบบตะวันตกมีจุดอ่อนคือ เป็นแนวคิดแบบวัตถุนิยมหรือประโยชน์นิยม กระบวนการธรรมาภิบาลให้ความสำคัญกับผู้นำหรือผู้บริหารมากกว่าพนักงานหรือประชาชน รวมถึงโครงสร้าง มีการใช้กฎหมาย กฎบัตรหรือกติการ่วมเป็นเครื่องมือมากกว่าจะเริ่มต้นที่ภายในจิตใจซึ่งมีความละเอียดลึกซึ้ง โดยมองว่า ธรรมาภิบาลดังกล่าวมีลักษณะหยุดนิ่ง มุ่งเพียงสันติภาพภายนอก ไม่เอื้อต่อการเข้าถึงธรรมหรืออุดมคติที่สูงขึ้นไปอีก ในขณะที่พระพุทธศาสนามีอุดมการณ์และเป้าหมายสูงส่งและแก้ปัญหาได้อย่างยั่งยืนอย่างแท้จริง โดยสังฆสังคมเป็นต้นแบบแห่งพุทธธรรมาภิบาลและได้วิเคราะห์หลักพุทธธรรมาภิบาลตามกรอบธรรมาภิบาล 6 ประการโดยจัดกลุ่มตามกรอบแนวคิดเชิงระบบ กับพุทธธรรมาภิบาลตามหลักมรรคมีองค์ 8 อีกด้วย

Continue reading “พุทธธรรมมาภิบาล”

ปรัชญาหลังนวยุคสายกลางกับภาวะหลายพรรคการเมือง

ผศ.(พิเศษ) ดร.เอนก สุวรรณบัณฑิต

การพัฒนาคุณภาพชีวิตเป็นเป้าประสงค์ตามแนวทางกระบวนทรรศน์ปรัชญาหลังนวยุคสายกลาง คุณภาพชีวิตอย่างหนึ่งที่สำคัญในแนวคิดนี้ก็คือ การอยู่ร่วมกันอย่างสงบสุขของผู้คนในสังคมที่มีความหลากหลายทางความคิด ความเชื่อ ขนบธรรมเนียม วัฒนธรรม จนถึงระดับพหุวัฒนธรรม อันเป็นการยอมรับการมีอยู่ของวัฒนธรรมย่อยในฐานะค่านิยม ขนบธรรมเนียมของกลุ่มชาติพันธุ์ กลุ่มคน สังคมและประเทศ โดยที่สอดคล้องและอยู่ร่วมกับวัฒนธรรมหลักได้อย่างสงบสุข ทั้งนี้ มนุษย์หวังในความสุขสงบสันติ จึงควรทบทวนตนเอง ย้อนพิจารณาประสบการณ์ต่างๆ ที่ผ่านมาในชีวิต หาจุดที่สงบสุข หรือจุดที่ตนมีสันติที่ชัดเจน แล้ววางเป็นภาพจำหรือภาพตัวแทนเพื่อกำหนดแนวทางของการมีใจที่จะดำรงความสันติและร่วมมือในการสร้างสันติภาพแก่โลก

Continue reading “ปรัชญาหลังนวยุคสายกลางกับภาวะหลายพรรคการเมือง”

Website Powered by WordPress.com.

Up ↑