Philosophy of Knowledge

อ.ดร.เอนก สุวรรณบัณฑิต

เมื่อกล่าวถึง “ปรัชญาความรู้” ย่อมทำให้ย้อนนึกไปถึงศาสตร์สำคัญคือ ญาณวิทยา (epistemology) ที่เป็นวิชาว่าด้วยความรู้ หรือที่ฝ่ายนักปรัชญาในยุคใหม่เรียกว่า ทฤษฎีความรู้ (theory of knowledge) สิ่งที่สนใจในวงรอบความคิดนี้ย่อมไม่พ้นขอบเขตการศึกษาของญาณวิทยา ทั้งนี้ย่อมศึกษาผ่านประวัติศาสตร์การวิวัฒนาการของวิชาการความรู้ (science of knowledge) ในฐานะบริบทเชิงมโนทรรศน์ของความรู้ (conceptual context of knowledge) ในแต่ละยุค แต่ละกระบวนทรรศน์ความคิด (paradigm of thought) ซึ่งสรุปลงเป็นแต่ละลัทธิทางปรัชญา โดยขบคิดกันใน 2 บริบทสำคัญคือ วิธีการได้มาซึ่งความรู้และประเภทของความรู้ที่เกิดขึ้น

Continue reading “Philosophy of Knowledge”

ความเหลื่อมล้ำจากรุ่นสู่รุ่น

โจเซฟ สติกลิตซ์ (Joseph Stiglitz, born 1943) นักเศรษฐศาสตร์รางวัลโนเบลปี 2001 เสนอมุมมองต่อการมีชีวิตที่ดีไว้ในเชิงกระทบกระเทียบว่า

“การเลือกที่สำคัญที่สุดในชีวิตของเราคือ การเลือกเกิดมาในพ่อแม่ ที่มีสถานภาพทางเศรษฐกิจสังคมเพียงพอที่จะสนับสนุนให้เราเป็นคนที่มีศักยภาพอย่างที่เราควรมี”

Continue reading “ความเหลื่อมล้ำจากรุ่นสู่รุ่น”

ฮันทิงทันกับการปรับเปลี่ยนกระบวนทรรศน์ 6

๖.  ต่อยอดด้วยปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง

     อนุสนธิจากการที่ผู้เขียนได้ทุนไปเรียนวิชาปรัชญาในต่างประเทศเป็นเวลา ๗ ปี  กลับมามีส่วนจัดทำและสอนหลักสูตรปริญญาเอกปรัชญาดุษฎีบัณฑิตมาแล้ว ๖ แห่ง  คือ  จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย , มหาวิทยาลัยอัสสัมชัญ ,มหาวิทยาลัยเซนต์จอห์น , มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา , มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย และมหาวิทยาลัยมหากุฎราชวิทยาลัย

Continue reading “ฮันทิงทันกับการปรับเปลี่ยนกระบวนทรรศน์ 6”

ฮันทิงทันกับการปรับเปลี่ยนกระบวนทรรศน์ 5

๔. วิวัฒนาการของมาตรการความยุติธรรม

๔.๑  ความยุติธรรมคือการแก้แค้น  ในสมัยแรกๆของมนุษยชาติจะพบหลักฐานทั่ว ๆ ไปว่าความยุติธรรมคือการแก้แค้น เช่น  ถ้าญาติคนหนึ่งถูกรังแก  ทุกคนในวงศ์ตระกูลจะต้องช่วยกันแก้แค้นมิฉะนั้นจะไม่ยุติธรรมแก่ผู้ที่ถูกรังแก  วิธีแก้แค้นนั้นทำได้ตามใจ  ทำให้ฝ่ายตรงข้ามเสียหายให้มากที่สุดเป็นใช้ได้  หรือถ้าคนในเผ่าถูกฆ่าตาย ทุกคนในเผ่าถือเป็นหน้าที่จะต้องแก้แค้น เพื่อให้ความยุติธรรมแก่ผู้ตาย  ความรู้สึกที่ว่าต้องรักษาความยุติธรรมในทำนองนี้ยังมีอยู่แม้ในสมัยปัจจุบัน  ผู้รักษากฎหมายบ้านเมืองหย่อนสมรรถภาพ ณ ที่ใด ประชาชนจะจัดการกันเองตามความยุติธรรมแห่งการแก้แค้น  ภาพยนตร์จีนที่ถือการแก้แค้นเป็นคุณธรรม (แค้นนี้ต้องชำระ)  เป็นเรื่องของวรรณกรรมจีนที่เกิดขึ้นในระยะเวลาดังกล่าว  ผู้ชมพึงตระหนักถึงเรื่องนี้และไม่ควรถือเอาเป็นตัวอย่างของคุณธรรมสำหรับคนในสมัยปัจจุบัน  กฎหมายที่กำหนดให้ลงโทษเจ็ดชั่วโคตรก็จัดอยู่ในประเภทเดียวกันนี้

Continue reading “ฮันทิงทันกับการปรับเปลี่ยนกระบวนทรรศน์ 5”

ฮันทิงทันกับการปรับเปลี่ยนกระบวนทรรศน์[4]

๓.๖  วิเคราะห์ ๔ เรื่องของคุณธรรมทุกข้อ

คุณธรรมแม่บท ๔ (ของแอร์เริสทาทเถิลล) ที่จริงไม่ใช่ตัวคุณธรรม แต่เป็นองค์ประกอบหรือ เงื่อนไขจำเป็นของคุณธรรมทุกข้อ ดังต่อไปนี้

Continue reading “ฮันทิงทันกับการปรับเปลี่ยนกระบวนทรรศน์[4]”

ฮันทิงทันกับการปรับเปลี่ยนกระบวนทรรศน์[3]

๓.๓ จัดระเบียบสังคมด้วยธรรมาภิบาล (การบริหารงานที่ดี)

                     ธรรมาภิบาล (good governance) คือการบริหารงานปกครองประเทศที่เป็นธรรมแก่ทุกคนที่เป็นเจ้าของประเทศ  ซึ่งตามหลักการจะต้องประกอบด้วยองค์ประกอบ ๓ คือ กฎหมาย จรรยาบรรณ และจริยธรรม

Continue reading “ฮันทิงทันกับการปรับเปลี่ยนกระบวนทรรศน์[3]”

ความมุ่งมั่นของเดการ์ต

เดการ์ต (Rene Descartes, 1596-1650) เติบโตมาในกระบวนทรรศน์ยุคกลาง ได้รับการอบรมโดยนักบวชเยสุอิต (Jesuit) เป็นชาวคาทอลิกที่ใช้ชีวิตอยู่ตลอดช่วงสงครามศาสนา 30 ปี ระหว่างฝ่ายกษัตริย์ราชวงศ์วาลัวส์คาทอลิกและดยุคราชวงศ์บูร์บองโปรเตสแตนต์

Continue reading “ความมุ่งมั่นของเดการ์ต”

ฮันทิงทันกับการปรับเปลี่ยนกระบวนทรรศน์[2]

หากเดินตามแนวเสนอของฮันทิงทัน ให้ใช้ได้กับทุกศาสนาและทุกภาคสังคม ผู้วิจัยขอเสนออย่างรวบรัดดังต่อไปนี้

Continue reading “ฮันทิงทันกับการปรับเปลี่ยนกระบวนทรรศน์[2]”

ฮันทิงทันกับการปรับเปลี่ยนกระบวนทรรศน์

ค.ศ. ๑๙๘๙ กำแพงเบอร์ลินทะลุ

ค.ศ. ๑๙๙๑ สหภาพโซเวียตสลาย (ม่านเหล็กเปิด) จีนเปิดประเทศ (ม่านไม้ไผ่เปิด)

ค.ศ. ๑๙๙๒ นักวิชาการสหรัฐฯ ร่วมประชุมกับนักวิชาการรัสเซียในทำเนียบรัฐบาลรัสเซีย

ค.ศ. ๑๙๙๓ แซมมวล ฮันทิงทัน (Samuel Huntington) เผยแพร่บทความ The Clash of Civilization

ในวารสาร Foreign Affairs.

ค.ศ. ๑๙๙๖ ขยายผลจากบทความเป็นหนังสือ The Clash of Civilization ตามคำเรียกร้องของผู้สนใจ

Continue reading “ฮันทิงทันกับการปรับเปลี่ยนกระบวนทรรศน์”

คุณค่าของความสุข

ปรัชญาหลังนวยุคได้ปรับท่าทีอย่างสำคัญหลังสงครามโลกครั้งที่ 2 โดยเน้นการส่งเสริมมนุษยนิยม (Humanism) เพื่อการยอมรับความแตกต่างหลากหลายอันเป็นหนทางของการประนีประนอม ลดความขัดแย้งและส่งเสริมสันติภาพโลก อารยธรรมของมนุษย์ได้แสดงรูปแบบของความสุขในการใช้ชีวิตในโลกนี้ รวมไปถึงความสุขในการนับถือศาสนาและแสดงให้เห็นว่าแตกต่างกัน ความขัดแย้งอย่างสำคัญคือ การเชื่อว่าความดีฝ่ายตนเป็นความดีสูงสุด และมนุษย์ต้องมุ่งสู่ความดีสูงสุด ความดีของฝ่ายอื่นล้วนแล้วแต่เป็นการเห็นผิดทั้งสิ้น ปรัชญาหลังนวยุคจึงเชื่อว่าความดีสูงสุดที่มนุษย์ควรแสวงหาและยึดถือเป็นอุดมคติของการดำเนินชีวิตนั้นมีมากมายหลายสิ่ง   ไม่ว่าจะเป็นความสุขกาย  การกินอิ่ม นอนหลับ  ความสบายใจ  การแสวงหาปัญญาความรู้  การแสวงหาความหลุดพ้น การได้พักผ่อนตากอากาศ การท่องเที่ยว  การได้ชื่นชมศิลปะ การมีเพื่อน การได้รับการยอมรับจากสังคม  สิ่งต่างๆ เหล่านี้มีคุณค่าในตัวเอง และมนุษย์ก็ควรที่จะถือว่าไม่มีอะไรฐานะสูงสุดกว่ากัน

Continue reading “คุณค่าของความสุข”

โลกาภิวัติกับกระแสโลก

อ.ดร.ตรี บุญเจือ :

กระแสโลกาภิวัตน์มีขอบเขตของความหมายที่กว้างขวางและครอบคลุมทุกมิติอันเกิดจากขึ้นจากปฏิสัมพันธ์ของมนุษย์ ไม่ว่าจะเป็นทางด้านเศรษฐกิจ สังคม การเมือง กฎหมาย เทคโนโลยี รวมทั้งการสื่อสารและข้อมูลข่าวสาร การปฏิวัติทางเทคโนโลยีสารสนเทศทำให้มีการเชื่อมโยง สื่อสารกันได้อย่างรวดเร็ว โลกถูกเชื่อมด้วยข้อมูลข่าวสารและมักเป็นข้อมูลข่าวสารฝ่ายเดียวจากโลกตะวันตก หรือจากประเทศซึ่งมีอำนาจเศรษฐกิจและการทหารที่เหนือกว่า โดยการครอบงำและสร้างกระแสข่าวตามที่จะเป็นประโยชน์ต่อการเมืองและเศรษฐกิจของตะวันตก เป็นการครอบงำทางข่าวสาร และวัฒนธรรมซึ่งมีผลต่อความเชื่อของมนุษย์ในการที่จะต้องบริโภคข่าวสาร เพื่อตอบสนองต่อระบบเศรษฐกิจแบบทุนนิยม ที่ส่งเสริมให้เกิดการบริโภคสินค้าและบริการ รวมถึงการครอบงำทางวัฒนธรรม ที่สร้างความเชื่อว่าการบริโภคนั้นเป็นสิ่งที่ถูกต้อง

Continue reading “โลกาภิวัติกับกระแสโลก”

ความจริง ความงาม ความรัก

อ.ดร.วราภรณ์ ได้จัดกิจกรรมเสวนาในหลักสูตรปรัชญาดุษฎีบัณฑิตฯ สาขาปรัชญาและจริยศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา เมื่อวันอาทิตย์ที่ 9 กันยายน 2561

โดยมีนักศึกษาและประชาชนผู้สนใจทั่วไปเข้าร่วมพูดคุยแลกเปลี่ยนมุมมองทางความความคิดและความรู้สึก

~บทสรุปที่ได้จากวงเสวนา~
ความจริง ความงาม ความรัก
•••••••••••••••••••••••••••••••

Continue reading “ความจริง ความงาม ความรัก”

Powered by WordPress.com.

Up ↑